31 ΜΑΡΤΙΟΥ 2024
Στις 06 Μαϊου του έτους 2008, Δελτίο Τύπου του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου, το οποίο – εκτός των άλλων – αναρτήθηκε ηλεκτρονικά και στον διαδικτυακό τόπο του ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΣΥΝΤΗΡΗΤΩΝ ΑΡΧΑΙΟΤΗΤΩΝ & ΕΡΓΩΝ ΤΕΧΝΗΣ, ενημέρωνε το πλατύ κοινό ότι, τις αμέσως επόμενες ημέρες και πιο συγκεκριμένα στις 14 Μαϊου του 2008, επρόκειτο να εγκαινιαστεί, από τον τότε Υπουργό Πολιτισμού, Μιχάλη Λιάπη, η εμπλουτισμένη επανέκθεση των 1.230 αιγυπτιακών αρχαιοτήτων του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου.
Η εμπλουτισμένη αυτή επανέκθεση, έγινε στο πλαίσιο ενός νέου (τότε) εκθεσιακού προγράμματος του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου και περιλάμβανε τα αντικείμενα της προηγούμενης έκθεσης (1994 – 2002), καθώς και σημαντικό αριθμό νέων αντικειμένων, που έβλεπαν για πρώτη φορά (τότε) το φως της δημοσιότητας. Τα εκθέματα, αγάλματα, ειδώλια, στήλες, σαρκοφάγοι, περιβλήματα μουμιών, μούμιες ζώων, αγγεία, ταφικά κιβώτια, πορτραίτα τύπου «Φαγιούμ», κοσμήματα και πολλά άλλα, καλύπτουν όλες τις πτυχές της ζωής του Αιγυπτιακού πολιτισμού.
Θα πρέπει ασφαλώς να αναφερθεί το γεγονός ότι, η (επαν) έκθεση αυτή έγινε πραγματικότητα χάρις στην αρχαιολογική επιμέλεια της κας Ελένης Τουρνά, αρχαιολόγου και υπεύθυνης για τη Συλλογή αυτή, καθώς επίσης και στην αφοσιωμένη προσπάθεια μιας πλειάδας άλλων, σημαντικού στον τομέα του καθενός εξ αυτών, επιστημόνων, όπως του κου Βασίλη Χρυσικόπουλου, δρ. Αιγυπτιολογίας, καθώς και πολλών συντηρητών, υπό τον γενικό συντονισμό του κου Νίκου Καλτσά, τότε Διευθυντή του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου, καθώς και της κας Λένας Παπάζογλου, τότε Προϊσταμένης της Συλλογής Προϊστορικών, Aιγυπτιακών και Ανατολικών Αρχαιοτήτων.
Αυτό που πέρασε στα “ψιλά” και παραμένει άγνωστο στο πλατύ κοινό, εξαιρουμένων βεβαίως όσων έτυχε να ασχοληθούν περισσότερο με το θέμα αυτό, είναι το γεγονός ότι, τον πυρήνα της Συλλογής αποτελούν οι μεγάλες δωρεές δύο φιλότεχνων Λημνιών, ομογενών από την Αίγυπτο, του Ιωάννη Δημητρίου και του Αλέξανδρου Ρόστοβιτς, που δωρήθηκαν στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο μεταξύ των ετών 1880-1887 και το 1904 αντίστοιχα.
Ο Ιωάννης Δημητρίου, γεννήθηκε το 1824 στο χωριό Πεσπέραγο, το σημερινό Παλαιό Πεδινό, της Λήμνου. Εγκαταστάθηκε από μικρή ηλικία στην Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου, κάτι που συνέβαινε με πολλούς Λημνιούς την εποχή εκείνη. Με τη σκληρή δουλειά του εξελίχτηκε από φτωχόπαιδο σε σημαίνοντα έμπορο – επιχειρηματία και ένας από τους επιφανέστερους Λημνιούς της Αιγύπτου. Μαζί με τον τραπεζίτη Ιωάννη Αντωνιάδη και τον επιχειρηματία Κυριάκο Χριστοδούλου απετέλεσαν μια “Τριανδρία” Λημνιών Αιγυπτιωτών, η οποία βοήθησε οικονομικά πάρα πολύ τη γενέτειρά τους, τη Λήμνο. Η κύρια δραστηριότητά του ήταν η καλλιέργεια και η επεξεργασία βαμβακιού. Είχε στην ιδιοκτησία του μεγάλες εκτάσεις γης στο κεντρικό και στο ανατολικό Δέλτα του Νείλου. Απέκτησε σταδιακά μια μεγάλη συλλογή νομισμάτων και λοιπών αιγυπτιακών αρχαιοτήτων, παράλληλα με την επιχειρηματική ανέλιξη του. Στην πορεία συγκρότησης της προσωπικής συλλογής του έπαιξε καίριο και καθοριστικό ρόλο η γνωριμία του με τον Gaston Maspero, ισχυρό άνδρα της αιγυπτιακής αρχαιολογίας.
Η προσωπική συλλογή του Ιωάννη Δημητρίου περιλάμβανε – εκτός των άλλων αιγυπτιακών αρχαιοτήτων – και 10.000 νομίσματα της εποχής των Πτολεμαίων. Το 1880 δωρήθηκε στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, προτού αυτό ανεγερθεί στο σημείο που βρίσκεται σήμερα. Στην Αίγυπτο φυλασσόταν στην έπαυλή του, στο Ράμλιο της Αλεξάνδρειας, όπου και εκτίθετο σε μουσειακές προθήκες υψηλών προδιαγραφών, για την εποχή εκείνη. Το στοιχείο αυτό ήταν δηλωτικό της μέριμνας και της αληθινής αγάπης του Ιωάννη Δημητρίου, ως συλλέκτη, για τις αρχαιότητες.
Το άγαλμα της πριγκίπισσας -ιέρειας Τακουσίτ, από κράμα χαλκού με ενθέσεις πολύτιμου μετάλλου, όπως εκτίθεται πλέον στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο. Διακοσμείται με την τεχνική της δαμασκήνωσης, σύμφωνα με την οποία ένθετα σύρματα πολύτιμου μετάλλου γεμίζουν τα εγχάρακτα σχέδια, αποδίδοντας παραστάσεις ιερογλυφικών και θεοτήτων της Β.Α. περιοχής του Δέλτα, πατρίδας της Τακουσίτ. Η χρήση του αγάλματος ήταν τελετουργική, αναθηματική και ταφική. Τέλος 25ης Δυναστείας, γύρω στο 670 π.Χ. Το άγαλμα βρέθηκε το 1880, λίγο πριν ο Ιωάννης Δημητρίου χαρίσει τη συλλογή του στο μουσείο.
Το έτος 1904 έγινε η δεύτερη μεγάλη δωρεά αιγυπτιακών αρχαιοτήτων προς το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, αυτή τη φορά από τον Λημνιό ομογενή Αλέξανδρο Ρόστοβιτς. Αυτή συμπλήρωσε την αρχική συλλογή του Ιωάννη Δημητρίου. Ο Α. Ρόστοβιτς έζησε στο Κάϊρο το μεγαλύτερο μέρος της ζωής του στην Αίγυπτο. Μεταξύ των πολλών και ποικίλων επιχειρηματικών δραστηριοτήτων του υπήρξε και η ίδρυση, με έδρα το Κάϊρο, μιας ατμοπλοϊκής εταιρείας, η οποία παρείχε τουριστικές υπηρεσίες, κατά μήκος του ποταμού Νείλου. Με την επιχειρηματική αυτή δραστηριότητά του συνέβαλε σημαντικά στην αναπτυσσόμενη τουριστική κίνηση και την τόνωση του ενδιαφέροντος για την Αίγυπτο της εποχής εκείνης. Η διαρκής μετακίνησή του σε όλες τις πόλεις της Αιγύπτου, μέχρι και το Σουδάν, συνέβαλαν σημαντικά στην αναζήτηση και τη συγκρότηση της εξίσου μεγάλης και σημαντικής συλλογής του από αρχαιότητες. Συνέλεξε αιγυπτιακές αρχαιότητες υψηλής ποιότητας. Οι επαφές του με ανθρώπους της αιγυπτιολογίας, γνώστες της ποιότητας και της αξίας των έργων, που συνέλεγε, είχε ως αποτέλεσμα τα αντικείμενα της αιγυπτιακής τέχνης, τα οποία θα δωρίσει αργότερα στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, να είναι μοναδικά, μεγάλης αξίας και υψηλής ποιότητας.
Οι συλλογές των δύο αυτών δωρητών έχουν το χαρακτηριστικό ότι, καλύπτουν όλες τις περιόδους της αρχαίας αιγυπτιακής τέχνης και παρουσιάζουν αντιπροσωπευτικά δείγματα της ολότητας του αρχαίου Αιγυπτιακού Πολιτισμού. Τούτο, σε συνδυασμό με την οικονομική ευρωστία των δύο δωρητών, αλλά και το πάθος τους για τη συλλογή αρχαίων αντικειμένων ποιότητας, για τα οποία δεν φείδονταν χρημάτων, συνετέλεσε ώστε, πολλά από τα αντικείμενα της αιγυπτιακής συλλογής του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου να είναι σπάνια και άλλα μοναδικά.
