04 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2024
Ο κορυφαίος συνταγματολόγος Αριστόβουλος Μάνεσης, λίγο προτού η χούντα των συνταγματαρχών τον συλλάβει και στη συνέχεια τον απολύσει από την καθηγητική θέση, που κατείχε στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, στα 1968, είχε απευθύνει προς τους φοιτητές του, σε μια ιστορική διάλεξη (την τελευταία πριν την παύση του), μεταξύ πολλών άλλων και τα ακόλουθα :
«… Και επειδή θεωρία και πράξη είναι αλληλένδετες, το ουσιώδες είναι να μείνει κανείς ελεύθερος, όρθιος και αλύγιστος απέναντι στους καταναγκαστικούς και ιδεολογικούς μηχανισμούς των κρατούντων. Μην επιτρέψετε να σας εξανδραποδίσουν. Διατηρήστε, μέσα στους ζοφερούς και άρρωστους καιρούς, άγρυπνη και ανυπόταχτη τη σκέψη σας, περιφρουρήστε την άγια υγεία και ρωμαλεότητα της ψυχής σας, κρατήστε στητό και αγέρωχο το ωραίο ανάστημά σας.
Και αν η εξουσία, που τη συμφέρει να έχει παθητικούς και πολιτικά αδιάφορους υπηκόους, σας πει ότι έτσι κάνοντας, δεν είστε φρόνιμοι και νομοταγείς πολίτες, αποδείξτε της ότι, καλός πολίτης είναι μόνον ο ελεύθερος πολίτης, ο συνειδητός, ο ενεργός και υπεύθυνος πολίτης».
Είναι αλήθεια ότι, γράφοντας μέσα από το blog limnoswonderland.gr, που ο λόγος ύπαρξής του είναι η καταγραφή άρθρων, τα οποία σχετίζονται μόνο με τη Λήμνο, τους ανθρώπους της, τον φυσικό πλούτο της, την ιστορία και το μοναδικό τοπίο της, αλλά και τόσα άλλα υπέροχα, που χαρακτηρίζουν αυτό το ακριτικό νησί της ελληνικής επικράτειας, ήθελα, εδώ και καιρό, να αναφερθώ σε ένα από αυτά τα άρθρα μου, υπό τον τίτλο “in memoriam”, δηλαδή “εις ανάμνησιν” και στον Ηλία Ηλιού. Το ίδιο εξάλλου έχω κάνει, πολλούς μήνες τώρα, και για μια πλειάδα άλλων σπουδαίων ανθρώπων, ανδρών και γυναικών, που αντίκρισαν το πρώτο φως της ζωής τους στο νησί της Λήμνου και έγραψαν, καθένας με τον δικό του τρόπο και με τη δική του διαδρομή, σελίδες της Ιστορίας της πατρίδας μας. Οι μήνες περνούσαν. Στον φάκελο “ΛΗΜΝΟΣ” του Η/Υ μου, έβλεπα και ξανάβλεπα το υλικό, που εν τω μεταξύ συγκέντρωνα, αλλά, για έναν ανεξήγητο λόγο, αυτό σειρά δεν έπαιρνε για δημοσίευση.
Η παλιά ελληνική παροιμία, πάντως, το λέει … “όσα φέρνει η ώρα δεν τα φέρνει ο χρόνος“. Έτσι λοιπόν, τη δική μου (ανεξήγητη) αναβλητικότητα, για το άρθρο αυτό, ήρθε να “πυροδοτήσει”, όπως ο καταλύτης σε πείραμα χημικής κινητικής μελέτης, ο λόγος του Νίκου Ανδρουλάκη, Προέδρου του ΠΑΣΟΚ – ΚΙΝΑΛ, από του βήματος της Βουλής, κατά τη συνεδρίασή της στις 03 Απριλίου 2024, στη συζήτηση σχετικά με τις κυβερνητικές ευθύνες για την πρόκληση της σιδηροδρομικής τραγωδίας στα Τέμπη. Ήταν στις 28 Φεβρουαρίου 2023, κοντά στον οικισμό του Ευαγγελισμού Λάρισας, όταν επιβατική αμαξοστοιχία της εταιρείας Hellenic Train συγκρούστηκε μετωπικά με εμπορική αμαξοστοιχία της ίδιας εταιρείας, με αποτέλεσμα να χάσουν τη ζωή τους, με φρικτό τρόπο, πενήντα επτά (57) ΚΥΡΙΩΣ ΝΕΟΙ άνθρωποι.
“Θα σας ταράξουμε στη νομιμότητα …” είπε ο κ. Νίκος Ανδρουλάκης, σε μια προσωπική επίθεση προς τον Πρωθυπουργό (σ.σ. οποιαδήποτε αναφορά σε πρόσωπα και συμβάντα της 03-04-2024 εντός της αίθουσας της Βουλής, ουδέν κομματικό ή πολιτικό εφαλτήριο έχουν, ούτε σκοπό να προβάλλουν πολιτικούς και τις θέσεις τους. Εξάλλου ο γράφων ουδέποτε ανήκε, εκφράστηκε ή έστω “γοητεύτηκε” από τον συγκεκριμένο πολιτικό χώρο).
Η συγκεκριμένη λοιπόν έκφραση του κ. Νίκου Ανδρουλάκη, ας μου επιτραπεί ο όρος, πρόκειται περί “πολιτικού – γλωσσικού δανείου”, αφού η πατρότητα της συγκεκριμένης εξαγγελίας ανήκει αδιαμφισβήτητα και με ιστορικά ντοκουμέντα, στον Ηλία Ηλιού.
Ο Ηλίας Ηλιού γεννήθηκε στο Κάστρο (τη σημερινή Μύρινα) της Λήμνου, στις 18 (με το Ιουλιανό – παλαιό ημερολόγιο) / 31 (με το Γρηγοριανό) του μηνός Μαϊου του 1904. Και οι δύο γονείς του δεν κατάγονταν από τη Λήμνο. Ο πατέρας από την Κρήτη, η μητέρα από τη Βέροια. Διορίστηκε, ως δασκάλα στο Παντελίδειο Παρθεναγωγείο της Λήμνου. Εκεί, στα 1903, γνώρισε και παντρεύτηκε τον Φίλιππο Ηλιού.
Πρωτότοκος γιος ο Ηλίας, φοίτησε στο Παρισίδειο Νηπιαγωγείο στο Κάστρο (Μύρινα) και στην επτατάξια Αστική Σχολή (σημερινό 1ο Δημοτικό Σχολείο Μύρινας). Το φθινόπωρο του 1919 εγκαταστάθηκε στη Χίο και αποφοιτά από το Γυμνάσιο της Χίου το 1921. Σπούδασε νομικά στο Πανεπιστήμιο Αθηνών (εγγράφηκε στις 11 Ιανουαρίου 1922), ενώ τον Απρίλιο της ίδιας χρονιάς αρχίζει αρθρογραφία στο Νουμά. Το 1923 εντάσσεται στη Δημοκρατική Νεολαία του Αλέξανδρου Παπαναστασίου. Το 1926 – 1927 υπηρετεί στη Θράκη στο 29ο Σύνταγμα Πεζικού. Γυρίζει, ασκούμενος δικηγόρος, στο Πρωτοδικείο Μυτιλήνης το 1928 και από τον Ιανουάριο του 1929 δικηγορεί.
Τον Αύγουστο του 1929 εκλέγεται κοινοτικός σύμβουλος Κάστρου (Μύρινας). Ως εκλεγμένος κοινοτικός σύμβουλος μετέχει το 1931 στο Πανελλήνιο συνέδριο κοινοτήτων. Στις εκλογές της 25ης Σεπτεμβρίου 1932 θέτει για πρώτη φορά υποψηφιότητα στο νομό Λέσβου με το Αγροτικό Κόμμα του Αλέξανδρου Παπαναστασίου. Αναδείχθηκε δεύτερος σε σταυρούς προτίμησης. Στις αρχές του έτους 1935 εγκαθίσταται στην Αθήνα και έγινε σύμβουλος της ΓΣΕΕ, της ομοσπονδίας Μεταφορών, της ομοσπονδίας ηλεκτρισμού και κοινής ωφελείας. Τον Ιούλιο του 1935 αρθρογραφεί υπέρ της αβασίλευτης δημοκρατίας.
Το 1945 έγινε μέλος του Κομμουνιστικού Κόμματος Ελλάδος, ύστερα και από πρόταση του Μιλτιάδη Πορφυρογένη. Παράλληλα ανέλαβε ενεργά δικηγορική δράση υποστηρίζοντας διωκόμενους αγωνιστές της Εθνικής Αντίστασης. Αρχές Μαρτίου 1947 συλλαμβάνεται, επειδή μεταξύ άλλων, είχε καταθέσει αυτοβούλως στην Επιτροπή του ΟΗΕ και παρίστατο ως συνήγορος στο Πρωτοδικείο για να υπερασπιστεί την ΕΠΟΝ, που απειλείτο με διάλυση. Εξορίστηκε στην Ικαρία και τον Οκτώβριο με τα μέτρα κατευνασμού της κυβέρνησης Σοφούλη επιστρέφει στην Αθήνα. Τον Μάρτιο του 1948 εκτοπίζεται στην Ικαρία, αφήνοντας μόνη τη γυναίκα του να μεγαλώσει δύο ανήλικα παιδιά και παραδίδοντας ιδιαίτερα μαθήματα γαλλικών, καθώς είχε φοιτήσει στη Γαλλική Σχολή Μυτιλήνης. Στις αρχές του 1949 μεταφέρθηκε στη Μακρόνησο. Τον Ιούλιο του 1950 μεταφέρθηκε στον Αη- Στράτη.
Το 1951 εξελέγη βουλευτής της ΕΔΑ (Ενιαία Δημοκρατική Αριστερά) στην Εκλογική περιφέρεια Λέσβου – Λήμνου αν και ήταν εξόριστος, αλλά η εκλογή του ακυρώθηκε. Εκλέχτηκε ξανά το 1956 και στη συνέχεια σε όλες τις επόμενες εκλογές. Ήταν κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος της ΕΔΑ μετά από το 1958. Ως το 1963 στο νομό Λέσβου και το 1964 στην Α΄ Αθήνας.
Το 1962 ο Ηλίας Ηλιού, τότε κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος της ΕΔΑ, συνοδευόμενος από στελέχη της Νεολαίας, επισκέφθηκε τον Κωνσταντίνο Τσάτσο, τότε υπουργό Προεδρίας της Κυβερνήσεως του Κωνσταντίνου Καραμανλή. Σκοπός της επίσκεψης ήταν η διαμαρτυρία για τη βία που ασκείτο σε αριστερούς φοιτητές στα πανεπιστήμια από τη δεξιάς απόκλισης φοιτητική οργάνωση ΕΚΟΦ (Εθνική Κοινωνική Οργάνωση Φοιτητών), από παρακρατικούς της Δεξιάς, αστυνομικούς ενστόλους και ασφαλίτες. Αφού άκουσε τον Ηλιού ο Τσάτσος, τον παρακάλεσε να μείνουν για λίγο μόνοι. Ήταν φίλοι και οι δύο διανοούμενοι μεγάλου βεληνεκούς, με κοσμοπολίτικη παιδεία και πλούσια νομική και φιλοσοφική παραγωγή. Η κατ’ ιδίαν συνάντηση κράτησε μερικά μόνο λεπτά και όταν ο Ηλιού βγήκε από το υπουργείο στράφηκε προς τους νεολαίους της ΕΔΑ και τους είπε : “Παιδιά, δεν μπορείτε να φανταστείτε τι μου είπε ο κύριος ακαδημαϊκός και καθηγητής Πανεπιστημίου στην Ελλάδα και τη Γερμανία”. Και συνέχισε: “Επειδή εσείς οι μαρξιστές έχετε οριστικά κερδίσει τον ιδεολογικό αγώνα, κατέχετε το χώρο του πανεπιστημίου και του πολιτισμού. Έχετε αλώσει τη νεολαία. Ηλία, δεν έχουμε άλλο τρόπο. Και δεν πρόκειται να παραδοθούμε. Θα σας ταράξουμε στο ξύλο”.
Κάποιος από τους νεολαίους τον ρώτησε : “Και συ τι απάντησες ; “Και ο Ηλιού τότε είπε το ιστορικό: “Και μείς θα σας ταράξουμε στη νομιμότητα“.
Το περιστατικό ανέφερε ο πρώην υπουργός του ΠΑΣΟΚ Θεόδωρος Πάγκαλος, σε άρθρο του στην εφημερίδα “Το Βήμα” της 20ής Ιανουαρίου 2013, με τίτλο “Ιστορικές φράσεις και πολιτικό ήθος”. Ο Πάγκαλος ήταν αυτήκοος μάρτυς του περιστατικού, ως γραμματέας της Δημοκρατικής Αντίστασης Σπουδαστών (ΔΑΣ 114), μιας μετωπικής οργάνωσης της Νεολαίας της ΕΔΑ, με σκοπό την προάσπιση των δημοκρατικών δικαιωμάτων.
Ο Ηλίας Ηλιού υπήρξε μια από τις λαμπερές και εμβληματικές προσωπικότητες της Ελληνικής Αριστεράς του 20ού αιώνα, ο κορυφαίος κοινοβουλευτικός εκπρόσωπος στα πέτρινα μετεμφυλιακά χρόνια, ο οποίος συνδύαζε τη σταθερή υπεράσπιση των κατατρεγμένων και την αγωνιστική διεκδίκηση με την τεκμηριωμένη ανάλυση της συγκυρίας και την πολιτική ορθοφροσύνη. Χαρακτηριστικά που οφείλονται εκτός των άλλων και στο γεγονός ότι η ένταξη του Ηλία Ηλιού στην Αριστερά δεν υπήρξε ούτε άμεση προέκταση της κοινωνικής του προέλευσης, ούτε μια νεανική παρόρμηση, αλλά η σταδιακή κατάληξη μιας πολύχρονης διαδρομής όπου συνέκλιναν η πνευματική εγρήγορση, η επιστημονική κατάρτιση, η συνειδητή επιλογή της συμπόρευσης με τους αδικημένους και κυρίως ο βαθύς σεβασμός της ανθρώπινης αξιοπρέπειας.
Πηγές : Κείμενα & Φωτογραφικό Υλικό
– https://www.facebook.com › … › ΕΡΤ Αρχείο › Videos
– Ημερήσια Εφημερίδα ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ ΛΑΡΙΣΑΣ, 05.04.2015, Άρθρο του Γιάννη Διαμαντή για το βιβλίο του Βασίλη Μπρακατσούλα “Ηλίας Ηλιού – Η ζωή και η δράση του”
