16 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2024
Υπάρχει ένα συναρπαστικό κεφάλαιο της αυστραλιανής πολεμικής ιστορίας, που μέσα στο πέρασμα των χρόνων έχει δημιουργήσει έναν ακατάλυτο δεσμό ανάμεσα στη μακρινή αυτή χώρα – ήπειρο και το νησί της Λήμνου, αλλά και κατ’ επέκταση με όλη την πατρίδα μας. Πρόκειται για την Εκστρατεία στην Καλλίπολη, μια πολεμική ιστορία θάρρους, θυσίας, αντοχής και αιώνιας φιλίας.
Το ANZAC, δηλαδή το Αυστραλιανό και Νεοζηλανδικό Εκστρατευτικό Σώμα (Australian and New Zealand Army Corps – ANZAC) συγκροτήθηκε το 1915. Υπηρέτησε υπό τις διαταγές του στρατηγού Γουίλιαμ Μπέρντγουντ (William Birdwood) και αποτελείτο αρχικά από δύο μεραρχίες: την 1η αυστραλιανή μεραρχία πεζικού (the Australian 1st Division) και την μεραρχία Αυστραλών και Νεοζηλανδών (New Zealand and Australian Division). Επίσης, στο σώμα μετείχαν μονάδες μηχανικού, τραυματιοφορέων και συλλογής τραυματιών, μεταφορικά μέσα και υπαίθριο μαγειρείο.
Στη Λήμνο έφτασε την πρώτη εβδομάδα του Μαρτίου του 1915 μια πρώτη δύναμη από 3.200 άνδρες και ακολούθησαν τον Αύγουστο και άλλοι. Από τις 25 Απριλίου ως το Νοέμβριο πραγματοποίησαν δεκάδες απόπειρες απόβασης στη χερσόνησο της Καλλίπολης, στην απέναντι ακτή της Τουρκίας, τις οποίες απέκρουσαν οι τουρκικές δυνάμεις υπό τον Κεμάλ, συνεπικουρούμενες από γερμανικά και αυστριακά στρατεύματα.
Στις 25 Απριλίου 2024 έχει προγραμματιστεί να προβληθεί, από τη δημόσια ραδιοτηλεοπτική υπηρεσία της Αυστραλίας, SBS, ένα μοναδικό ντοκιμαντέρ, διάρκειας 60′, στο πλαίσιο των εκδηλώσεων μνήμης για την ANZAC Day 2024.
Για πρώτη φορά, μέσα από σπάνια φωτογραφικά αρχεία και συναρπαστικές προσωπικές αφηγήσεις, το μοναδικό αυτό ντοκιμαντέρ εξερευνά ένα ελάχιστα γνωστό θέατρο επιχειρήσεων του Α’ Παγκόσμιου Πολέμου, στο οποίο έλαβε μέρος η Αυστραλία.
Μια μικρή “γεύση” αυτού του ωριαίου ντοκιμαντέρ μπορείτε να πάρετε από το trailer του “Lemnos – Heroes Behind Gallipoli”, στο σύνδεσμο (link) του Documentary Australia, που ακολουθεί :
Ωστόσο, μια πρώτη προβολή του μοναδικού αυτού ιστορικού ντοκιμαντέρ συνδιοργανώνουν ο Σύλλογος Λημνίων Νέας Νότιας Ουαλίας και το Γενικό Προξενείο της Ελλάδας στο Σίδνεϊ, την Τρίτη 23 Απριλίου 2024, στις εγκαταστάσεις του Lemnos Club (44 Albert Street, Belmore, NSW 2192) με ώρα έναρξης στις 19:00′ και ελεύθερη είσοδο.
“Τα στελέχη της τότε Αυστραλιανής Αυτοκρατορικής Δύναμης (A.I.F), που είδαν τη Λήμνο, δεν μπορούν ποτέ να ξεχάσουν την υπέροχη συγκέντρωση του στόλου, που εκτεινόταν σε όλο το ευρύ λιμάνι του Μούδρου …” έγραψε ένας στρατιώτης στη Ρεβέγη (Reveille) το 1935. Εκεί είχαν συγκεντρωθεί οι δυνάμεις για τη θαλάσσια εισβολή στη χερσόνησο της Καλλίπολης. Στις μέρες μας η Καλλίπολη είναι διοικητικό κέντρο της επαρχίας Τσανάκαλε (Δαρδανέλια) της Τουρκίας. Κατά τον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο, η ομώνυμη χερσόνησος, καθώς και η πόλη, υπήρξαν περιοχές όπου έγιναν σημαντικές μάχες (εκστρατεία της Καλλίπολης). Η πόλη πέρασε στην κυριαρχία των Ελλήνων μεταξύ του 1920–1922, και τελικά επιστράφηκε στην Τουρκία το 1923, με τη Συνθήκη της Λωζάνης.
Τρία αυστραλιανά νοσοκομεία (Australian Stationary Hospitals) λειτούργησαν στη Λήμνο, κατά την εκστρατεία της Καλλίπολης. Το πρώτο Australian Stationary Hospital είχε προσωπικό ως επί το πλείστον από τη Νότια Αυστραλία, το δεύτερο από τη Δυτική Αυστραλία και το τρίτο από όλη τη χώρα. Πολλοί παρείχαν ιατρική φροντίδα σε άλλες μονάδες, αλλά και σε πλοία του Πολεμικού Ναυτικού, που έπλεαν στο Αιγαίο Πέλαγος μεταφέροντας τραυματίες και αρρώστους σε ασφαλή μέρη. Αυτά τα νοσοκομεία προσέφεραν πρωτοποριακές υπηρεσίες στη Λήμνο και τους κατοίκους της, καθώς πολλοί ντόπιοι νοσηλεύτηκαν, επίσης, στα αυστραλιανά νοσοκομεία.
Επιπλέον, 130 Αυστραλές νοσοκόμες υπηρέτησαν στη Λήμνο, καθώς και στρατιωτικοί γιατροί και εκατοντάδες στρατιώτες. Μεταξύ αυτών ο Captain Thomas Anderson από το Geelong, η νοσοκόμα Evelyn Hutt από την Τασμανία και η νοσοκόμα Lucy Daw από την Αδελαΐδα, που υπηρέτησε στη Λήμνο από τον Αύγουστο του 1915 έως τον Ιανουάριο του 1916. Και οι δύο αυτές νοσοκόμες άφησαν μεγάλη κληρονομιά στις νεότερες γενιές με τα πλούσια φωτογραφικά τους αρχεία από τη θητεία τους στη Λήμνο.
Οι περισσότεροι Αυστραλοί στρατιώτες στη Λήμνο πέθαναν από ασθένειες και όχι από τα τραύματά τους. Αρκετό προσωπικό έπρεπε να επαναπατρισθεί μαζί με τους ασθενείς για καλύτερη περίθαλψη. Δεν έχουν αναφερθεί, βέβαια, περιπτώσεις του αυστραλιανού υγειονομικού προσωπικού που πέθαναν στη Λήμνο. Ωστόσο δύο Καναδές νοσοκόμες πέθαναν στη Λήμνο από πνευμονία και έχουν ταφεί εκεί. Κάθε χρόνο στην επέτειο της Απόβασης της Καλλίπολης, ντόπιοι αντιπρόσωποι του Ερυθρού Σταυρού αποδίδουν τιμές στις δύο αυτές νοσοκόμες.
Ο Jim Claven είναι ιστορικός, συγγραφέας και γραμματέας της Επιτροπής Lemnos Gallipoli Commemorative Committee από την ίδρυσή της το 2011. Έχει γράψει το βιβλίο Lemnos & Gallipoli Revealed: A Pictorial History of the Anzacs in the Aegean, 1915-16.
Έγιναν πάρα πολλές ενέργειες για να αναγνωριστεί η μεγάλη προσφορά των νοσοκόμων, που υπηρέτησαν στη Λήμνο κατά τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Το 2015 η Commonwealth War Graves Commission (Κοινοπολιτειακή Επιτροπή Πολεμικών Μνημάτων) ανήγειρε ένα νέο μνημείο, στη μνήμη των νοσοκόμων στο Στρατιωτικό Νεκροταφείο του Πορτιανού. Ήταν μια πρωτοβουλία του Καναδού πρέσβη στην Ελλάδα, κ. Robert Peck.
Από το 2015 έχουν καταβληθεί, επίσης, μεγάλες προσπάθειες για την αναγνώριση του σπουδαίου έργου του ιατρικού προσωπικού της Αυστραλίας.
Το Μνημείο Lemnos Gallipoli, που αναπαριστά μια Αυστραλή νοσοκόμα με έναν ασθενή Αυστραλό στρατιώτη ανεγέρθηκε στην Πλατεία Λήμνου στο Albert Park της Victoria, στην Αυστραλία. Ακολούθησαν και άλλα μνημεία στη Λήμνο, την Αδελαΐδα και το Σίδνεϊ. Κάθε χρόνο γίνεται επιμνημόσυνη δέηση στο Μνημείο Lemnos Gallipoli, κατά την οποία μνημονεύεται και η προσφορά του ιατρικού προσωπικού της Λήμνου.
Ο Δήμος του Port Phillip, στην Περιφέρεια της Victoria, στα νότια της Μελβούρνης της Αυστραλίας, τοποθέτησε πινακίδες σήμανσης σε κάθε έναν από τους τέσσερις κύριους δρόμους, γύρω από την Πλατεία Λήμνου, όπως στη συμβολή των οδών Foote και Beaconsfield Parade.
Τον Απρίλιο του 2018 ανακοινώθηκε επισήμως η δημιουργία του Μονοπατιού των ANZACs στην Ελλάδα (Lemnos Gallipoli Heritage Trail), στο νησί της Λήμνου, στο Βόρειο Αιγαίο. Η ανακοίνωση έγινε από την Επιτροπή Μνήμης Λήμνου – Καλλίπολης της Μελβούρνης και τη Νομαρχία Βορείου Αιγαίου.
Η ανακοίνωση έγινε μετά τα αποκαλυπτήρια του νέου μνημείου στην αυστραλιανή προβλήτα στο Μούδρο της Λήμνου, στις 20 Απριλίου 2018. Πρόκειται για την προβλήτα που έχτισαν Αυστραλοί στρατιώτες και μηχανικοί τον Μάρτιο του 1915 στο πλαίσιο της προετοιμασίας του νησιού ως βάσης για την εκστρατεία στην Καλλίπολη.
Στις εορταστικές εκδηλώσεις της ημέρας των ANZACs, τον Απρίλιο του 2023, τη Λήμνο επισκέφτηκαν και παρέστησαν σε αυτές η Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Κατερίνα Σακελλαροπούλου και ο Αυστραλός ομόλογός της Ντέιβιντ Χάρλεϊ.
«Η εμπλοκή μας στον Α΄ και στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο διαμόρφωσε τις σημερινές μας αξίες και τα χαρακτηριστικά μας, όπως η γενναιότητα, που διατηρούμε ζωντανές έως σήμερα», επεσήμανε ο κ. Χάρλεϊ, που ως στρατιωτικός και ο ίδιος, έχει εμπειρία από στρατιωτικές επιχειρήσεις.
Τους μήνες που οι Αυστραλοί συνυπήρξαν με τους Λημνιούς, ετέθησαν οι βάσεις μιας διακρατικής φιλίας, που διαρκεί έως σήμερα. Υπήρξε σημαντική αλληλεπίδραση μεταξύ τους, τόνισε ο κ. Χάρλεϊ. «Ήδη οι πρώτοι Έλληνες μετανάστες ήρθαν στη χώρα μας το 1929, ενώ μαζικότερες αφίξεις είχαμε μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο».
«Με τη θυσία τους έγιναν δικά μας παιδιά, τη μνήμη των οποίων διαφυλάσσουμε με συγκίνηση και ευγνωμοσύνη», τόνισε από πλευράς της η Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Κατερίνα Σακελλαροπούλου.
ΠΗΓΕΣ :
- LEMNOS 1915 THEN & NOW, Cheryl Ward and Bernard De Brogglio, Εθνική Βιβλιοθήκη της Αυστραλίας.
- Οι Αυστραλοί ήρωες της Λήμνου, ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ 06-05-2023
- NEOS KOSMOS Αυστραλίας – The Hellenic Perspective Since 1957
- Wikipedia.org>wiki>ANZAK
