21 ΑΠΡΙΛΙΟΥ 2024
Μετά το “ξέσπασμα” των στρατιωτικών επιχειρήσεων, που σηματοδοτούν την επίσημη έναρξη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, την 1η Σεπτεμβρίου 1939 και ώρα 4.30′ π.μ., όταν ο γερμανικός στρατός διέσπασε απρόκλητα τα πολωνικά σύνορα και ξεχύθηκε ορμητικά στη γειτονική και συνάμα δύσμοιρη χώρα, εφαρμόζοντας την τακτική του Blitzgrieg (= κεραυνοβόλος πόλεμος), τα σχέδια των στρατιωτικών επιχειρήσεων των ναζιστικών στρατευμάτων άρχισαν να παίρνουν ονόματα, που έμειναν ανεξίτηλα χαραγμένα στην ευρωπαϊκή, αλλά και στην παγκόσμια ιστορία, εξαιτίας των οδυνηρών και αιματηρών συνεπειών τους πάνω σε λαούς, αλλά και κράτη ολόκληρα.
Ενδεικτικά : Επιχείρηση Μπαρμπαρόσα = το σχέδιο επίθεσης και εισβολής των γερμανικών στρατευμάτων στη Σοβιετική Ένωση. Επιχείρηση Μαρίτα = το σχέδιο επίθεσης και εισβολής των γερμανικών στρατευμάτων στην Ελλάδα. Επιχείρηση Weserübung (επιχείρηση άσκηση στον Βέζερ) = το σχέδιο επίθεσης και εισβολής των γερμανικών στρατευμάτων στη Δανία και τη Νορβηγία κ.α..
Sfedona.gr 26-4-1941, επιχείρηση Αννίβας. Οι Γερμανοί βομβαρδίζουν … .
Στις 07:10′ το ξημέρωμα της 26ης Απριλίου 1941 το 1ο και το 2ο Τάγμα του 2ου Συντάγματος Γερμανών αλεξιπτωτιστών, με Διοικητή τον Συνταγματάρχη Άλφρεντ Στούρμ, ενισχυμένα με τμήματα Υποστήριξης Μάχης και Διοικητικής Μέριμνας της 7ης Αεραποβατικής Μεραρχίας, μετά από σκληρή μάχη με τους επί εδάφους Έλληνες, Γιουγκοσλάβους και Βρετανούς υπερασπιστές, προσέγγισαν και προσγείωσαν τα ανεμοπλάνα τους εκατέρωθεν της Γέφυρας, στον Ισθμό της Κορίνθου. Είχε προηγηθεί ανηλεής βομβαρδισμός της περιοχής. Το 1ο Τάγμα, που έπεσε στη βόρεια πλευρά του Ισθμού αντιμετώπισε μικρή αντίσταση και κατέλαβε τον στόχο του σε ελάχιστο χρόνο, συλλαμβάνοντας πολλούς αιχμάλωτους. Το 2ο Τάγμα όμως, που έπεσε στο νότιο άκρο της γέφυρας, αντιμετώπισε σοβαρή αντίσταση από τη Βρετανική φρουρά της γέφυρας και μετά από σκληρό αγώνα κατόρθωσε να δημιουργήσει το αεροπρογεφύρωμα, να καταλάβει την περιοχή, τον σιδηροδρομικό σταθμό της Κορίνθου και την πόλη της Κορίνθου, χωρίς σοβαρή αντίσταση.
Ο συνολικός αριθμός των αιχμαλώτων, που συνέλαβε το Σύνταγμα Αλεξιπτωτιστών, ανήλθε σε 2.000 Βρετανούς και 8.000 Έλληνες και Γιουγκοσλάβους. Όσοι όμως διέφυγαν, είχαν διδαχθεί αρκετά για τις δυνατότητες και τις αδυναμίες των αεραποβατικών επιχειρήσεων, οι οποίες τον επόμενο μήνα επρόκειτο να θέσουν σε δεινή δοκιμασία, στη Κρήτη, τις αεραποβατικές δυνάμεις των Γερμανών. Έτσι ολοκληρώθηκε η στρατιωτική επιχείρηση με την κωδική ονομασία “Αννίβας”.
Οι απώλειες των Γερμανών αλεξιπτωτιστών ανήλθαν σε 240 νεκρούς, τραυματίες και αγνοούμενους. Ένα από τα 270 Ju-52, τα μεταφορικά αεροπλάνα, που, με ενδιάμεσο σταθμό το αεροδρόμιο της Λάρισας, έφεραν από τη Φιλιππούπολη της Βουλγαρίας τους επιδρομείς μέχρι την Πελοπόννησο, χάθηκε με όλο το προσωπικό του στην οροσειρά της Πίνδου.
Ας δούμε όμως, στη συνέχεια του παρόντος άρθρου, ποιός ήταν ο αρχικός σχεδιασμός της στρατιωτικής αυτής επιχείρησης.
Το νησί της Λήμνου είχε προσελκύσει από νωρίς το ενδιαφέρον του ίδιου του Χίτλερ. Κατά τη διάρκεια συσκέψεως, στις 5 Δεκεμβρίου 1940, για την Επιχείρηση “Μαρίτα“, δηλαδή την κατάληψη της Ελλάδας, ζήτησε από το επιτελείο του να εξετάσει την κατάληψη της Λήμνου με αεραποβατική ενέργεια. Στις 02 Μαρτίου του 1941 με τη συνέχιση των προετοιμασιών για την εκτέλεση της επιχείρησης “Μαρίτα“, δηλαδή αρχικά για την κατάληψη και την προώθηση των γερμανικών δυνάμεων στη Βουλγαρία μέσω της Ρουμανίας, η Λήμνος όλο και πιο συχνά περιλαμβανόταν στα σχέδια και στους υπολογισμούς της Βέρμαχτ για την κατάληψη του Αιγαίου. Σε όλη τη διάρκεια του Μαρτίου, ταυτόχρονα με την ανάπτυξη των γερμανικών
δυνάμεων στη Βουλγαρία, πραγματοποιούταν και η ανάπτυξη των βρετανικών δυνάμεων στην Ελλάδα.
Στις 18 Ιανουαρίου 1941 ο επικεφαλής του τμήματος επιχειρήσεων της Βέρμαχτ, στρατηγός Walter Warlimont, ρώτησε τον επιτελάρχη της Βέρμαχτ, στρατηγό Alfred Jodl, αν εξακολουθούσε να ισχύει η πρόθεση
του Χίτλερ να καταληφθούν τα πιο σημαντικά ελληνικά νησιά με αεραποβατικές επιχειρήσεις. Ο τελευταίος του απάντησε πως το ΧΙ Αεροπορικό Σώμα πρέπει να εξετάσει τη δυνατότητα μιας αεραποβατικής επιχείρησης κατά της Λήμνου. Στις 3 Μαρτίου 1941 σε συζήτηση στο τμήμα επιχειρήσεων της Βέρμαχτ, ακούστηκαν αντικρουόμενες απόψεις. Ο επιτελής της αεροπορίας ανέφερε πως δεν διαβλέπει να έχει κάποια αξία η Λήμνος, ώστε να απαιτείται η κατάληψή της. Την επόμενη ημέρα αυτή η συζήτηση, για την κατάληψη της Λήμνου, επαναλήφθηκε. Ο επιτελής της αεροπορίας υποστήριξε τώρα πως αρχικά η πρόθεση ήταν η κατάληψη όλων των νησιών του Αιγαίου. Όμως, πρώτα απ’ όλα χρειάζεται να καταληφθεί η Λήμνος, η οποία δεν διαθέτει αεροδρόμιο και η χρησιμοποίησή της ως αεροπορικής βάσεως είναι προβληματική.
Μέχρι τις 11 Μαρτίου 1941 δεν είχαν οριστικοποιηθεί οι αποφάσεις για τη Λήμνο. Ο επιτελάρχης της Ανώτατης Διοίκησης του Στρατού στρατηγός Franz Halder δήλωσε πως, αν η Ελλάδα δεν πρόβαλε αντίσταση η επιχείρηση για την κατάληψη του νησιού δεν είχε κανένα νόημα. Όμως το ΧΙ Αεροπορικό Σώμα, όπως είχε εν τω μεταξύ διαταχθεί, υπέβαλε στις 12 Μαρτίου 1941 αναφορά στην Ανώτατη Διοίκηση της Αεροπορίας με την οποία σκιαγραφούσε την επιχείρηση για την κατάληψη της Λήμνου.
Η ιδέα ενεργείας περιλάμβανε αρχικά την κατάληψη του Μούδρου και της Μύρινας, του δακτυλίου του κόλπου του Μούδρου και του αεροδιαδρόμου του Λιβαδίου. Με το δεύτερο κύμα θα ακολουθούσαν τα βαρέα όπλα, ώστε να είναι σε θέση να αποκρούσουν ενδεχόμενη βρετανική απόπειρα για ανακατάληψη του νησιού. Για να υλοποιηθεί η ρίψη των αλεξιπτωτιστών ήταν αναγκαία η καταστολή της αεράμυνας του νησιού. Εφόσον μέχρι την έναρξη της επιχείρησης αποβιβάζονταν περαιτέρω δυνάμεις με σκοπό να ισχυροποιήσουν την άμυνα της Λήμνου, κρινόταν απαραίτητη η αεροπορική προσβολή τους για να ανακοπεί η προσπάθεια ενίσχυσης.
Τελικά στις 15 Μαρτίου του 1941 ο στρατηγός Warlimont διέταξε να ετοιμαστεί η διαταγή για την κατάληψη της Λήμνου. Την επόμενη ημέρα το τμήμα επιχειρήσεων της Βέρμαχτ εξέδωσε την οδηγία για την κατάληψη της Λήμνου, με την προϋπόθεση ότι το νησί δεν κατεχόταν από τους Βρετανούς ή κατεχόταν μόνο από ασθενείς δυνάμεις. Η κατάληψη θα επιτυγχανόταν με ρίψη αλεξιπτωτιστών και στη συνέχεια ο στρατός θα αντικαθιστούσε τους αλεξιπτωτιστές με δυνάμεις κατοχής. Η επιχείρηση προβλεπόταν να πραγματοποιηθεί την ίδια μέρα που θα άρχιζε η επίθεση εναντίον της Ελλάδας, διότι η αεροπορία πίστευε πως οι αλεξιπτωτιστές θα διατηρούσαν το νησί για οκτώ έως δέκα ημέρες χωρίς ανεφοδιασμό από τη θάλασσα.
Στις 21 Μαρτίου η επιχείρηση για την κατάληψη της Λήμνου έλαβε την επίσημη κωδική ονομασία “Αννίβας“. Μεσολάβησαν οι ραγδαίες εξελίξεις στη Γιουγκοσλαβία, αλλά και η ηρωϊκή και σθεναρότατη αντίσταση του Ελληνικού Στρατού στα σύνορα της χώρας μας. Έτσι, ο Χίτλερ τελικά με την υπ’ αριθμόν 27 Οδηγία του, στις 13 Απριλίου 1941, διέταξε να καταληφθεί ολόκληρη η ηπειρωτική Ελλάδα. Συνέχισε όμως να τηρεί ο ίδιος για τον εαυτό του το δικαίωμα να διατάξει την εκτέλεση της Επιχείρησης “Αννίβας“, με προειδοποίηση δύο ημερών. Η ταχεία ωστόσο εξέλιξη των γεγονότων ξεπέρασε τους λόγους για τους οποίους είχε σχεδιαστεί η επιχείρηση, καθόσον ο ελληνικός στρατός ζήτησε ανακωχή στις 20 Απριλίου 1941 και η επιχείρηση ματαιώθηκε. Το 2ο Σύνταγμα Αλεξιπτωτιστών παρόλα αυτά δεν έμεινε για πολύ άπραγο, καθώς αποφασίστηκε τελικά να χρησιμοποιηθεί για την κατάληψη της Διώρυγας της Κορίνθου, για να αποκόψει την αποχώρηση των Βρετανών προς την Πελοπόννησο. Για την νέα του αποστολή το 2ο Σύνταγμα μεταφέρθηκε, στις 24 Απριλίου 1941, στη Λάρισα και την μεθεπομένη επιχείρησε
και κατέλαβε την Διώρυγα της Κορίνθου.
Τελικά η Λήμνος, όπως και τα υπόλοιπα νησιά του Αιγαίου πλην της Κρήτης, καταλήφθηκε με απόβαση από τη θάλασσα. Στις 24 Απριλίου 1941 αποβιβάστηκε στον όρμο του Πουρνιά ένας λόχος της 164ης Μεραρχίας Πεζικού, επιβαίνοντας σε οκτώ ψαροκάϊκα. Την επομένη αποβιβάστηκε ένας ακόμη λόχος στον Πουρνιά και κατέλαβαν τον Μούδρο, ενώ στη συνέχεια μεταφέρθηκαν στο νησί και άλλοι δύο λόχοι. Ο Ναυτικός
Διοικητής, έφεδρος υποναύαρχος Κωνσταντίνος Οικονόμου, αρνήθηκε να παραδοθεί και πρόβαλε ηρωική αλλά απέλπιδα άμυνα. Τα δεδομένα όμως ήταν συντριπτικά εναντίον του και αναγκάστηκε να παραδοθεί. Οι Γερμανοί μετά τη Λήμνο κατέλαβαν την Λέσβο και την Χίο στις 4 Μαΐου 1941.
ΠΗΓΕΣ (Φωτογραφίες και κείμενα) :
- Παναγιώτη Γκαρτζονίκα – H Λήμνος στη Μεσογειακή Στρατηγική του Χίτλερ : Διδάγματα για τα Στενά και το Αιγαίο από την Επιχείρηση Αννίβας, ΣΤΡΑΤΗΓΕΙΝ, 2020 ΤΕΥΧΟΣ 2, σελ. 65 – 88.
- Sfedona.gr 26-4-1941, επιχείρηση Αννίβας. Οι Γερμανοί βομβαρδίζουν … .
