20 ΜΑΙΟΥ 2024
Γιατί να ‘ναι οι μέρες μας μετρημένες και να μην είναι, ας πούμε, “γραμματισμένες” ;
Δεν είμαι σίγουρος εάν η Ευαγγελία Μπουτλούκου – Βρεττάκη είχε υπόψη της την πιο πάνω ατάκα του Αμερικανού ηθοποιού και σκηνοθέτη Woody Allen. Από την άλλη μεριά, με περισσότερη βεβαιότητα θα μπορούσα να διατυπώσω την άποψη ότι, ο Woody Allen σίγουρα δεν γνώρισε ποτέ στη ζωή του την Ευαγγελία Μπουτλούκου – Βρεττάκη.
Το συναρπαστικό όμως είναι ότι, ενώ εκείνος το είπε μόνο στα λόγια … εκείνη το έκανε στην πράξη.
Στις 27 Ιανουαρίου 2014 “αναχώρησε” από τον μάταιο τούτο κόσμο μια πραγματική ηρωϊδα της ζωής. Η έννοια “ήρωας” είναι κάτι ακαθόριστο, λόγω της ποικιλίας των μορφών ηρωισμού, οι οποίες υπάρχουν στον κόσμο μας, αλλά και των διαφορετικών πράξεων. Η ανθρώπινη ζωή, με την πλούσια ποικιλία της, μας προσφέρει πολύ περισσότερες ηρωικές πράξεις από όσες είμαστε έτοιμοι να δεχτούμε. Οι μικροί, καθημερινοί ήρωες, που επιτυγχάνουν αληθινούς άθλους, κάνουν προσπάθειες αντάξιες Τιτάνων, ακόμα κι αν οι ίδιοι έχουν μόνο το ανθρώπινο μέγεθος.
Ο καθένας έχει το δικό του επίπεδο. Ο καθένας έχει τα δικά του συναισθήματα και ιδέες, τα δικά του όνειρα και τις δικές του φιλοδοξίες.
Επίσης, όλοι έχουν τις δικές τους επιθυμίες, στο να αλλάξουν, να βελτιωθούν, να αφήσουν τον κόσμο λίγο διαφορετικό, λίγο καλύτερο, απ’ ότι τον βρήκαν. Και είναι εκεί, σε αυτό το κομμάτι του κάθε ανθρώπου, που βρίσκεται ο καθημερινός ήρωας, που πασχίζει σκληρά να καταφέρει λίγα ή πολλά, για τον εαυτό του, αλλά και για τους ανθρώπους γύρω του.
Η Ευαγγελία Μπουτλούκου γεννήθηκε λίγο πριν ξεσπάσει ο Β΄ παγκόσμιος πόλεμος στο Κοντοπούλι της Λήμνου. Ήταν παιδί φτωχής, αγροτικής και υπερπολύτεκνης οικογένειας. Γνώρισε πείνα. Βλέπεις γεννήθηκε σε οικογένεια με πολλά αδέρφια και κυρίως πολλές αδερφές, με ό,τι υποχρεώσεις συνεπαγόταν αυτό για τους γονείς εκείνα τα χρόνια. Πριν καλά-καλά μπει στην εφηβεία αναγκάστηκε να φύγει από το χωριό σε αναζήτηση του μεροκάματου. Ακολούθησε τη μεγάλη αδερφή της, τη Σωτηρία, που είχε πιάσει δουλειά στο Νοσοκομείο της Λήμνου, με σκοπό να γίνει αδελφή νοσοκόμα.
Αργότερα ήρθε στην Αθήνα, όπου εργάστηκε σε ιδιωτικές κλινικές και ιατρεία. Αν και δεν είχε τελειώσει το σχολείο, κατάφερε με την εργατικότητά της, την αξιοσύνη της και την εξυπνάδα της να φοιτήσει στη σχετική σχολή και να γίνει διπλωματούχος νοσοκόμα και αργότερα προϊσταμένη. Γιατί η Ευαγγελία μπορεί να μην κατάφερε να σπουδάσει σε σχολείο αλλά είχε έμφυτη την φιλομάθεια, την αγάπη για τη μόρφωση, την ικανότητα να μαθαίνει από τις εμπειρίες της, την επιθυμία να αυτοβελτιώνεται καθημερινά. Παράλληλα δημιούργησε μιαν αξιοπρεπή οικογένεια με τον σύζυγό της, τον Δημήτρη Βρεττάκη από τα Πελετά Κυνουρίας. Απέκτησαν δύο θυγατέρες και γνώρισαν έναν εγγονό.
Η Ευαγγελία είχε έμφυτη την ικανότητα να αφηγείται ιστορίες. Τη Λήμνο, την αγαπημένη πατρίδα της, από την οποία έφυγε σε νεαρή ηλικία, την κουβαλούσε πάντα μέσα της. Και αποφάσισε να τη γνωρίσει και σε άλλους γράφοντας γι’ αυτήν.
Δειλά στην αρχή με τη συνδρομή της κόρης της, της Τίνας, έβγαλε το πρώτο βιβλίο της, το «Πανωπέτσι, Κατωπέτσι και Ψίχα». Ακολούθησαν το «Ανάμεσα σε δυο πατρίδες», «Το λευκό χρυσάφι» και «Η αγάπη όλα τα συγχωρεί», το οποίο συνέγραψε με την μεγάλη της αδερφή, τη Σωτηρία Σαββόγλου. Ανέκδοτο έμεινε το πεζογράφημα «Πικρή πάστα αμυγδάλου», το οποίο κυκλοφόρησε σε βιβλίο μαζί με ένα παραμύθι λίγες εβδομάδες μετά το θάνατό της, σε λίγα αντίτυπα εκτός εμπορίου. Αφηγήματα και στίχοι της είναι δημοσιευμένα στις τοπικές εφημερίδες της Λήμνου, ενώ στο αρχείο της υπάρχουν αδημοσίευτα παραμύθια και διηγήματά της.
Η Ευαγγελία Μπουτλούκου – Βρεττάκη ανήκει στην κατηγορία εκείνων των ανθρώπων, που οι βιοτικές συνθήκες δεν τους επέτρεψαν να σπουδάσουν. Ανήκει στην αδικημένη γενιά της Κατοχής, στη γενιά της πείνας, στη γενιά που πρωταρχικό και κυρίαρχο μέλημά της είχε το πώς να εξασφαλίσει ένα κομμάτι ψωμί, όχι μεταφορικά αλλά στην κυριολεξία. Μοιραία για τη γενιά αυτή οι σπουδές ήταν πολυτέλεια.
Έτσι η Ευαγγελία δεν σπούδασε. Όμως μορφώθηκε. Μορφώθηκε από τις εμπειρίες της ζωής. Δεν προσπερνούσε αδιάφορα, ζώντας μόνο επιδερμικά το παρόν, αλλά βάλθηκε να κατανοήσει τις αιτίες, να αποκτήσει κοινωνική συνείδηση, να διατηρήσει την ανθρωπιά της. Και παράλληλα ποτέ δεν ξέχασε το δύσκολο παρελθόν, τα χρόνια της πείνας και της ανέχειας, όσο κι αν έπειτα από χρόνια δουλειάς απέκτησε μια οικονομική άνεση. Αυτό το δύσκολο παρελθόν που έζησε, βάλθηκε να καταγράψει στα βιβλία της.
Τα συναισθήματα του μετανάστη, τα οποία περιγράφει η συγγραφέας στο δεύτερο βιβλίο της, είναι στην πραγματικότητα η δικιά της ιστορία, άσχετα αν ξενιτεύτηκε στην Αθήνα κι όχι σε κάποιο πολύ μακρινό τόπο, όπως η Αυστραλία. Σε ένα μικρό ποίημά της, που υπάρχει στο δεύτερο αυτό βιβλίο της, αποκαλύπτεται με δυο στίχους το παράπονο του μετανάστη προς το γενέθλιο τόπο. Λέει στη «Λήμνο»:
Με έθρεψες, με έντυσες, απ’ όλα κι από λίγο.
Γι’ αυτό νησάκι μου γλυκό μ’ ανάγκασες να φύγω.
Παραπονιέται, αλλά δεν γκρινιάζει ! Νοσταλγεί ! Γι’ αυτό και αποκαλεί την πατρίδα της … «νησάκι μου γλυκό» ! Και συνεχίζοντας στο ίδιο ποίημα συμπληρώνει :
Μα μέσα στην καρδούλα μου τότε την παιδική
σε κουβαλώ μαζί μου μ’ αγάπη και στοργή.
Αυτοί οι δύο στίχοι νομίζω ότι συμπυκνώνουν και ταυτόχρονα αποκαλύπτουν την προσωπικότητα και τον ψυχικό κόσμο της Ευαγγελίας Μπουτλούκου – Βρεττάκη. Αποτελούν την ουσιαστική αυτοβιογραφία της !
ΠΗΓΕΣ :
- Ευαγγελία Μπουτλούκου-Βρεττάκη (Lemnos Magazine 26-01-2019)
- LimnosReport.gr «Έφυγε» από τη ζωή η Λημνιά Ευαγγελία Μπουτλούκου-Βρεττάκη (28-01-2014)
- Ο ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΟΣ ΗΡΩΑΣ – ΣΤΑΙΝΜΠΕΡΓΚ-ΓΚΟΥΣΜΑΝ ΝΤΕΛΙΑ – Φιλοσοφία – Εκδόσεις Πολιτεία – Δεκέμβριος 2020 – Τίτλος Πρωτοτύπου : EL HEROE COTIDIANO.
