19 ΑΥΓΟΥΣΤΟΥ 2024
«Τα όρια του κόσμου της αράχνης εκτείνονται ως τις άκρες του ιστού της. Της κουκουβάγιας, ως τις άκρες της νύχτας. Και του ανθρώπου, ως τις άκρες των προκαταλήψεών του».
Αυτοί είναι μερικοί από τους στίχους, που κάτω από την Αυγουστιάτικη Πανσέληνο, απόψε το βράδυ, Δευτέρα 19 Αυγούστου 2024, θα έχει την εξαιρετική, μα και μοναδική συνάμα, ευκαιρία να ακούσει ό,ποιος βρεθεί στον αρχαιολογικό χώρο του προϊστορικού οικισμού της Πολιόχνης, κοντά στο χωριό Καμίνια της Λήμνου.
Πρόκειται για ένα μουσικό έργο, το οποίο επιμελήθηκε ο Γιάννης Αγγελάκας, ο πάλαι ποτέ τραγουδιστής του ροκ συγκροτήματος ΤΡΥΠΕΣ, που κατά τη χρονική περίοδο 1983 – 2001 έγραψαν τη δική τους ιστορία στην εγχώρια ροκ μουσική σκηνή, με κομμάτια όπως, “Ταξιδιάρα Ψυχή”, “Δε Χωράς Πουθενά”, “Γιορτή”. Στη συνέχεια, η σόλο καριέρα του μας έδωσε επίσης ανεπανάληπτα κομμάτια, όπως “Ο χαμένος τα παίρνει όλα”, “Σιγά μη κλάψω” κ.α.
Απόψε, το μουσικό έργο, που θα ακουστεί, τιτλοφορείται «Κουκουβάγια» και θα εκτελεστεί σε συνεργασία με τον πιανίστα Στέφανο Θωμόπουλο και τον Νίκο Γιούσεφ (μουσικό πριόνι). Θα είναι μέρος της σπονδυλωτής μουσικοεικαστικής καντάτα «Tyto Polyochnae / Κουκουβάγια», που θα κλείσει το φετινό Kournos Music Festival στη Λήμνο.
Tyto Polyochnae, με άλλα λόγια, η Τυτώ της Πολιόχνης. Ο Γιάννης Αγγελάκας επισκέπτεται το νησί της Λήμνου, καθ’ όλη την τελευταία δεκαετία, όπως καταγράφουν δημοσιεύματα στα μέσα ενημέρωσης. Απόψε όμως θα είναι η πρώτη φορά, που θα ερμηνεύσει κάποιο μουσικό έργο του στο νησί.
Σύμφωνα με τα ανασκαφικά δεδομένα, ο οικισμός της Πολιόχνης γεννήθηκε στο μεταίχμιο της 4ης προς την 3η χιλιετία π.Χ. στην ανατολική ακτή του νησιού της Λήμνου, απέναντι από την πόλη της Τροίας. Πέρασε από πολλές φάσεις αρχιτεκτονικής και πολιτιστικής ανάπτυξης, οι οποίες καλύπτουν χωρίς διακοπή όλη την 3η χιλιετία π.Χ.. Ίχνη λιγότερο πλούσια μαρτυρούν μια περισσότερο σποραδική χρήση του χώρου και κατά την δεύτερη χιλιετία π.Χ..
Το νότιο οικοδόμημα του οικισμού (Βουλευτήριο) είναι επίμηκες και διαθέτει κατά μήκος των μακρών πλευρών του δυο βαθμίδες λίθινων εδράνων, στα οποία υπολογίζεται ότι μπορούσαν να καθίσουν περί τα πενήντα άτομα. Ο χώρος προοριζόταν για δημόσιες συναθροίσεις. Μπορούσε να εξυπηρετεί δραστηριότητες κοινωνικές, θρησκευτικές, οικονομικές, πολιτικές. Η μακρόχρονη ζωή του και το γεγονός ότι, κανένα από τα άλλα κτίρια του οικισμού, που έχουν ως τώρα αποκαλυφθεί, δεν παρέχει στοιχεία, τα οποία θα μπορούσαν να το χαρακτηρίσουν ως έδρα κάποιας αρχής ή εξουσίας, ενισχύουν την άποψη ότι, οι πολιτικού χαρακτήρα συναθροίσεις ήταν η κύρια χρήση του. Μπορούμε, δηλαδή στο κτίριο αυτό να δούμε σε εμβρυακή μορφή την “Αγορά” των κλασικών χρόνων. Σε αυτήν άλλωστε την άποψη στηρίχθηκε και η ονομασία του, ως το πρώτο «Βουλευτήριο» στον κόσμο.
Η Τυτώ της Λήμνου είναι ενδημικό – μοναχικό νυκτόβιο πουλί, που αφήνει τη μοναξιά του μόνο για να ζευγαρώσει. Έχει πρόσωπο που μοιάζει με καρδιά και βλοσυρά μάτια. Μορφή και σύμβολο αμφίσημο, η λευκή κουκουβάγια είναι άλλοτε οιωνός γέννησης και άλλοτε θανάτου. Την ώρα που όλοι κοιμούνται, εκείνη πετάει πάνω από τους αγρούς, με αθόρυβη κίνηση στα φτερά της και επιτίθεται στα τρωκτικά με κοφτερά νύχια. Πετά εντελώς αθόρυβα, όπως και οι άλλες κουκουβάγιες και τρέφεται με τρωκτικά.
Παλιότερα στους ορνιθολογικούς – επιστημονικούς κύκλους λεγόταν “πεπλόγλαυκα“, αλλά σταδιακά επικράτησε το αρχαιοελληνικό όνομά της, “Τυτώ”. Alba, από το λευκό χρώμα της. Η κοινή ονομασία “ανθρωποπούλι” σχετίζεται με την ανθρωπόμορφη όψη της. Με μήκος σώματος 35 εκατοστών και άνοιγμα φτερών 90 εκατοστών, δίνει την εντύπωση μεγάλου πουλιού. Ζυγίζει όμως μόνο 350 γραμμάρια.
Το παρουσιαστικό της Tυτούς και κυρίως η φωνή της την έχουν συνδέσει με πολλές προλήψεις, καθώς σε ορισμένες περιοχές θεωρείται προάγγελος θανάτου. Σε άλλες – αντίθετα – πιστεύεται ότι, προαναγγέλλει επικείμενη γέννηση. Οι δοξασίες, σε ορισμένες περιπτώσεις, περιλαμβάνουν μια νεκρή Τυτώ καρφωμένη στην πόρτα του σπιτιού, που … «αποτρέπει την καταστροφή του αγροκτήματος και το προστατεύει από κεραυνούς και φωτιά».
Θα εκπλαγείτε πραγματικά, όταν θα διαβάσετε ότι, αυτό το νυκτόβιο αρπακτικό είναι ο απόλυτος σύμμαχος του ανθρώπου και μάλιστα του αγρότη, αφού ένα μόνο πτηνό μπορεί να φάει σε ένα χρόνο από 2.000 έως 4.000 τρωκτικά. Ήδη τα τελευταία χρόνια, επιστήμονες στην Ελλάδα έχουν «στρατολογήσει» την Τυτώ στον αγώνα για φυσικό έλεγχο των τρωκτικών, που καταστρέφουν αγροτικές καλλιέργειες στη Θεσσαλία, ανάγκη που έχει γίνει ακόμη πιο επιτακτική το τελευταίο χρονικό διάστημα, εξαιτίας της αύξησης του πληθυσμού των τρωκτικών, που επέφεραν οι εκτεταμένες πλημμύρες.
«Τα όρια του ανθρώπου εκτείνονται ως τις άκρες των προκαταλήψεών του».
Και αφού την κατά τα άλλα μοναδική και απολύτως χρήσιμη για τη μητέρα Φύση και εμάς τους ανθρώπους Τυτώ την έχουν – άδικα – ζώσει πολλές και δυσοίωνες προλήψεις, μέσα στο πέρασμα των αιώνων, επιτρέψτε μου να κλείσω το άρθρο αυτό με τα λόγια του Αμερικανού κωμικού Groucho Marx (1890 – 1977) :
“Όταν μια μαύρη γάτα περάσει από μπροστά σου, σημαίνει ότι, ……………. το ζώο πάει κάπου“.
ΠΗΓΕΣ
- Προϊστορικός Οικισμός Πολιόχνης Λήμνου – Εφορεία Αρχαιοτήτων Λέσβου.
- Γιάννης Αγγελάκας : Μια καντάτα για την Τυτώ της Λήμνου – Limnos FM100
- TopoGuide.gr /Πουλιά της Ελλάδας
- Φορέας Διαχείρισης Πάρνωνα/ Τυτώ (Tyto alba)
- Η Τυτώ στην υπηρεσία των αγροτών (Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ 20-10-2023)
