22 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2024
Μην ξεγελιέστε από τον τίτλο !
Δεν θα μιλήσουμε για επιτραπέζια παιγνίδια. Εδώ θα μιλήσουμε για τα παιγνίδια της Φύσης. Όλα τα κατασκευάσματα του ανθρώπου, στην επί πολλές χιλιετίες παρουσία του στη Γη, είναι τεχνητά. Η Φύση είναι η μόνη πραγματική τέχνη. Η Τέχνη του Θεού. Η Τέχνη της αληθινής τάξης των πραγμάτων, όποιον Θεό και να πιστεύει ο καθένας από εμάς.
Ονομάζουμε “χάος” την τάξη πραγμάτων, που προκαλεί σύγχυση στο δικό μας, το ανθρώπινο μυαλό. Η Φύση γνωρίζει τι πρέπει να κάνει, ακόμη και όταν εμείς, με τις επιλογές και τις ενέργειες μας, παραβιάζουμε, αλόγιστα, την αρμονία και την ισορροπία της.
Πραγματικό χάος είναι το αποτέλεσμα των πράξεων των “ισχυρών”. Αυτών των ανθρώπων, που μοναδικό σκοπό τους έχουν να φτάσουν όλο και πιο ψηλά τα επίπεδα της ανάπτυξης και ισχύος τους. Η οικονομική ανάπτυξη έχει γίνει πλέον ο αυτοσκοπός και η βασική ιδεολογία του καπιταλισμού, όπου ο εκάστοτε “ισχυρός” άνθρωπος, βιάζει και εκβιάζει τη φύση, για να την αναγκάσει να υπηρετήσει τα ατομικά και ποικίλα συμφέροντα του και τις ιδιοτελείς επιδιώξεις του.
Πριν από είκοσι – περίπου – χρόνια βρεθήκαμε οικογενειακώς, για διακοπές, στο πανέμορφο νησί της Κύθνου. Ήταν η πρώτη φορά, που κολυμπούσα σε μια τόσο εντυπωσιακή παραλία, όπως η Κολώνα. Ήταν σαν μια μικρή λιμνοθάλασσα κοντά στην ακτή.
Λίγα χρόνια αργότερα βρεθήκαμε στη Γιάλοβα, έξω από την Πύλο, στη Μεσσηνία. Άλλη μια εκπληκτική εμπειρία καλοκαιρινών διακοπών. Η παραλία της Βοϊδοκοιλιάς είναι από τις ομορφότερες της Μεσογείου, αλλά επιτρέψτε μου ίσως την υπερβολή, να πω και του πλανήτη ολόκληρου.
Εδώ και εικοσιπέντε χρόνια πηγαινοέρχομαι στη Λήμνο. Πρώτη φορά, στα 2019, αντίκρισα στο νησί αυτό την παραλία της Αγίας Ευφημίας (της Αγιά – Φημιάς, που λένε οι Λημνιοί), καθώς επίσης και το Πρασσά Λιμάνι, στον Άγιο Ιωάννη. Και τότε ήταν, που συνειδητοποίησα ότι, όλες αυτές οι εικόνες της φύσης, κατά κάποιο τρόπο, σίγουρα όχι από σύμπτωση, έχουν κάτι κοινό μεταξύ τους.
Το νησί της Λήμνου είναι ένα ζωντανό Γεωλογικό Πάρκο. Ένα ζωντανό εργαστήριο της γεωλογικής ιστορίας του Βόρειου Αιγαίου. Το φυσικό τοπίο της Λήμνου δεν έχει άλλο παρόμοιο και δεν το βρίσκεις εύκολα αλλού, ούτε στον κόσμο όλο. Όπου και εάν βρεθείς, θα συναντήσεις απολιθώματα, ιζηματογενείς σχηματισμούς και πλούσια σε διοξείδιο του πυριτίου – κοκκινωπά – ηφαιστειογενή πετρώματα. Είναι γεμάτη Τόμπολα και Δόμους.
Όπως έχω ξαναγράψει, προ αρκετών μηνών, στο blog.limnoswonderland.gr, το θεωρώ μεγάλη επιτυχία στη ζωή κάθε σκεπτόμενου ανθρώπου, όταν καταφέρνει να συνδέσει μέσα στις “αποθήκες” του μυαλού του όλες τις σκόρπιες εικόνες και πληροφορίες, που έχουν εναποτεθεί εκεί μέσα στο πέρασμα του χρόνου.
Έχοντας όλες αυτές τις εικόνες στο μυαλό μου, έψαξα, διάβασα και έμαθα ότι, το Τόμπολο είναι μια χερσαία μορφή, η οποία σχηματίζει μια διασταύρωση μεταξύ ενός νησιού και της στεριάς, ενός βράχου μακριά από την ηπειρωτική γη και της στεριάς, μεταξύ δύο νησιών ή μεταξύ δύο μεγάλων βράχων. Ένα πασίγνωστο παράδειγμα του Τόμπολο είναι ο αμμώδης ισθμός, που ενώνει τον βράχο του Γιβραλτάρ με την ηπειρωτική Ευρώπη.
Για περισσότερες πληροφορίες αναφορικά με τα Τόμπολα, αλλά και για τον τρόπο με τον οποίο δημιουργούνται οι γεωλογικοί αυτοί σχηματισμοί, μπορείτε να ανακατευθυνθείτε στο :
Τί είναι το tombolo – Meteorología en Red
Έχει λοιπόν κι η Λήμνος Τόμπολα και μάλιστα πολύ χαρακτηριστικά και ιδιαίτερα σημεία γεωτουρισμού, τόσο στην Αγιά – Φημιά, στη χερσόνησο του Φακού, στα Ν.Δ. του νησιού, όσο και στα Β.Δ., στην παραλία του Αγίου Ιωάννη, στον Κάσπακα. Αξίζει να τα γνωρίσετε από κοντά, γιατί είναι μοναδικά και ξεχωριστά σημεία της “τέχνης”, που μόνο η Φύση ξέρει να παράγει.
Όσοι από τους αναγνώστες αυτού του ιστολογίου ασχολείστε με τα αθλητικά και ιδιαίτερα με το μπάσκετ, θα έχετε σίγουρα ακούσει για το Audi Dome του Μονάχου ή για το Telekom Dome της Βόννης, αλλά πάνω απ’ όλα σίγουρα θα γνωρίζετε και θα έχετε ακούσει πολλά για το Intuit Dome, το ακριβότερο γήπεδο μπάσκετ στην ιστορία του αθλήματος, με κόστος κατασκευής, που άγγιξε τα δύο δισεκατομμύρια δολάρια. Είναι η έδρα της ομάδας των Los Angeles Clipers, της Πολιτείας της Καλιφόρνια των Η.Π.Α..
Μέχρι πρόσφατα δεν είχα συνδυάσει ποτέ στο μυαλό μου ότι, αυτό το … “Dome” είναι η πιο ελληνική, από όσες ελληνικές λέξεις χρησιμοποιούν οι άλλοι λαοί σε ολόκληρο τον πλανήτη.
Dome = Δόμος (στην αρχιτεκτονική) η τεχνική στρώση από πέτρες, πλάκες ή πλίνθους για την κατασκευή τοιχοποϊίας (https://el.wictionary.org)
Ο ηφαιστειακός δόμος ή ηφαιστειακός θόλος ή θόλος λάβας, είναι ένας κυκλικός απομονωμένος λόφος, επίγειος ή υποθαλάσσιος, ηφαιστειακής προέλευσης, με απότομες πλαγιές. Δημιουργείται όταν το μάγμα ανέλθει στην επιφάνεια και ψυχθεί, προτού αρχίσει να χύνεται, ως λάβα, επειδή δεν περιέχει αέρια ή είναι ιδιαίτερα παχύρρευστη. Η λάβα των δόμων πέρα από το γεγονός ότι είναι φτωχή σε αέρια, είναι συνήθως ανδεσιτικής σύστασης, δηλαδή πλούσια σε διοξείδιο του πυριτίου. Η λάβα σταδιακά συσσωρεύεται και σχηματίζει ένα θόλο στη θέση έκχυσης, ο οποίος στερεοποιείται.
Ιδού λοιπόν πως δημιουργήθηκαν όλοι αυτοί οι μοναδικοί γεώτοποι στο νησί της Λήμνου :
Πριν από δεκάδες εκατομμύρια χρόνια το έδαφος του νησιού αποτελούσε τον βυθό ενός μεγάλου ωκεανού, που εκτεινόταν σε έκταση διπλάσια της Μεσογείου και έχει ονομαστεί από τους επιστήμονες “Τηθύς θάλασσα”. Η Λήμνος αναδύθηκε από τα θαλάσσια βάθη κατά την Αλπική πτύχωση, μια γεωλογική διαδικασία που κράτησε εκατομμύρια χρόνια και ολοκληρώθηκε πριν από 25 εκατομμύρια χρόνια. Τότε αναδύθηκε όλος ο Ελλαδικός χώρος δημιουργώντας την ήπειρο της Αιγαιίδας, που εκτεινόταν από τη Μικρά Ασία μέχρι το Ιόνιο.
Από τότε η Λήμνος δεν καταβυθίστηκε, όπως έγινε με το μεγαλύτερο μέρος αυτής της ηπείρου, η οποία μετά από διαδοχικούς καταποντισμούς πήρε την σημερινή μορφή του Αιγαίου πελάγους. Η Λήμνος αντίθετα παρουσιάζει μιαν αργή ανοδική κίνηση στην ανατολική πλευρά της, αποτέλεσμα της οποίας είναι η σταδιακή αποξήρανση των δύο λιμνών, Χορταρόλιμνη και Αλυκή, οι οποίες παλιότερα επικοινωνούσαν με τη θάλασσα.
Είναι σχεδόν σίγουρο ότι κάποια εποχή, πριν από 20 εκατομμύρια χρόνια, το έδαφος του νησιού καλύφθηκε από μια μεγάλη, σχετικά ρηχή λίμνη που σταδιακά αποξηράθηκε. Αυτό προκύπτει από απολιθώματα λιμναίων οργανισμών που έχουν βρεθεί στο νησί.
Η καταβύθιση της Αιγαιίδας συνοδεύτηκε από έντονη ηφαιστειακή δραστηριότητα, η οποία στη Λήμνο παρουσίασε έξαρση σε δύο περιόδους, όπως προκύπτει από τη γεωλογική μελέτη των πετρωμάτων του νησιού. Η πρώτη ηφαιστειακή δράση συνέβη κατά την κατώτερη Μειόκαινο περίοδο (πριν 10-5 εκατ. χρόνια), ενώ η δεύτερη κατά την κατώτερη Πλειστόκαινο (πριν από 100.000-50.000 χρόνια).
Η ανάμνηση αυτού του δεύτερου ηφαιστείου έφθασε μέχρι τους ιστορικούς χρόνους και οι αρχαίοι του έδωσαν το όνομα Μόσυχλος. Ουσιαστικά όμως το ηφαίστειο ήταν ανενεργό από τα προϊστορικά χρόνια και σιγά-σιγά ο κρατήρας, του εξαφανίστηκε.
Το νησί όμως της Λήμνου παρέμεινε γεμάτο από ηφαιστειακούς δόμους. Στη Μύρινα, εκεί όπου βρίσκεται το Κάστρο. Στον Κοντιά, εκεί όπου στην κορφή του δόμου είναι χτισμένη η εκκλησία του Αγίου Αθανασίου, με πανοραμική θέα σε όλη την περιοχή. Στον Κάκαβο, εκεί που βρίσκεται φωλιασμένη σε ένα σπηλαιώδες κούφωμα η Παναγιά η Κακαβιώτισσα και τόσοι άλλοι ηφαιστειακοί δόμοι, από τη μια άκρη του νησιού, μέχρι την άλλη.
Τελικό αποτέλεσμα όλων αυτών των γεωλογικών μεταβολών είναι η σημερινή μορφή των πετρωμάτων του νησιού.
Όταν η μητέρα Φύση έφερνε στο φως τη Λήμνο, μέσα από τα έγκατα των προϊστορικών ωκεανών, χωρίς αμφιβολία, έβαλε όλη την Τέχνη της.
ΠΗΓΕΣ :
- https://limnos.gov.gr > Το νησί μας Ιστορία – Δήμος Λήμνου
- Michanikos Online Intuit Dome: Το ακριβότερο γήπεδο μπάσκετ στην ιστορία …
