19 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2025
Το χωριό Ρωμανού βρίσκεται 30 χιλιόμετρα ανατολικά της Μύρινας, της πρωτεύουσας του νησιού της Λήμνου και βόρεια – βορειοανατολικά από το Μούδρον, μες το μυχό του ομώνυμου κόλπου. Πήρε την ονομασία του από πολύ παλαιό ναό, που χτίστηκε στο χωριό αυτό, προς τιμήν του Ρωμανού του Μελωδού, ο οποίος έζησε τον ΣΤ’ αιώνα μ.Χ.. (2)
(γεωγραφικές συντεταγμένες: 39°54′23″N 25°17′20″E / 39.90639°N 25.28889°E / 39.90639; 25.28889)
Προς τα ανατολικά του χωριού βρίσκεται η Κώμη, όπου κατά τους αρχαίους χρόνους, υπήρχε ναός του Ηρακλέους. Τα υψώματα, που βρίσκονται πέριξ του Ρωμανού, αποτελούνται από πέτρα (ψαμμιτικά πετρώματα) κατάλληλη για πελεκητά πράγματα (σελ. 44 ό.α.).
Το χωριό αναφέρεται, πρώτη φορά, στα 1785, από τον Μαρί Γκαμπριέλ Φλοράν Ογκύστ ντε Σουαζέλ – Γκουφιέ (Choiseul Gouffier), Γάλλο, ο οποίος ασχολήθηκε πολύ εκτεταμένα με την ελληνική γεωγραφία και ιστορία. Ήταν εκείνος, που το κατέγραψε με το παρεφθαρμένο όνομα του, Ermenou, όταν το 1776 επισκέφτηκε για πρώτη φορά την Ελλάδα, σε ηλικία μόλις 24 ετών.
Στόχος του ταξιδιού του ήταν η αποτύπωση των αρχαίων μνημείων, αλλά και η περιγραφή του τρόπου ζωής των νεότερων Ελλήνων. Το υλικό που συγκέντρωσε κατά την διάρκεια της δωδεκάμηνης περιήγησής του δημοσιεύτηκε το 1782 στον πρώτο τόμο του χρονικού του, που ο ίδιος ονόμασε “Voyage pittoresque de la Grece”. Το έργο περιέχει ένα σημαντικό αριθμό χαλκογραφιών που συνοδεύονται από επεξηγηματικά κείμενα, καθώς κι ένα πρόλογο με έντονα φιλελληνικό χαρακτήρα.
Το όνομα του χωριού, πριν από το 1940, ήταν “ο Ρωμανός” και μετά “το Ρωμανό”. Κατέληξε το 1956 στο σημερινό του όνομα. Τόσο στα έγγραφα του ΙΘ’ αιώνα, όσο και στo λανθασμένο τύπο “Ermenou”, αναφέρεται στη γενική πτώση, όπως το σημερινό όνομα του χωριού, γεγονός το οποίο ενισχύει την άποψη του παπά Άγγελου Μιχέλη ότι, προήλθε από την ύπαρξη κάποιας παλαιάς βυζαντινής εκκλησίας, αφιερωμένης στον Άγιο Ρωμανό τον Μελωδό. (3)
Τα παλαιότερα κτίσματα του χωριού είναι η εκκλησία του Χριστού (γύρω στο 1830) με το αγιογραφημένο τέμπλο της, περίφημο έργο του Ίμβριου αγιογράφου, Ευστράτιου Χαϊμαντέ. Αξίζει να μνημονευτεί το θαυμάσιο τέμπλο του Αγίου Κωνσταντίνου, όλο δουλεμένο σε πέτρα, καθώς και η βρύση (αγίασμα), στην είσοδο του χωριού, που σύμφωνα με την κτητορική της επιγραφή, αυτή ανακαινίστηκε το 1849, επομένως υπήρχε και πιο παλιά.
Τα αποθηκευτικά πιθάρια, τα οποία είναι θαμμένα μέσα στη γη, τα συναντάμε στη Λήμνο ήδη από την εποχή της Προϊστορικής Πολιόχνης.
Εκεί αποθήκευαν και διατηρούσαν το κρασί, αλλά και τα σιτηρά τους. Πανομοιότυπα με τα πιθάρια αυτά της 3ης χιλιετίας π.Χ., είναι και τα πιθάρια, τα οποία συναντάμε σήμερα στα διάφορα χωριά του νησιού.
Τα Ληνά, ή αλλιώς “γούβες”, είναι τα υπόσκαφα πιθάρια, γνωστά από τους αρχαίους χρόνους. Αποτελούσαν τρόπο αποθήκευσης και διατήρησης προϊόντων για μεγάλο χρονικό διάστημα. Ήταν πιθάρια αρκετά μεγάλης χωρητικότητας, θαμμένα μέσα στη γη, από την οποία προεξείχε μόνο το πέτρινο στρογγυλό καπάκι τους, και μέσα τους αποθηκεύονταν κυρίως όσπρια, σιτάρι και λάδι.
Μία ακόμα διαδεδομένη χρήση των πιθαριών στη Λήμνο, ήταν η συντήρηση και η παλαίωση του κρασιού. Γέμιζαν το πιθάρι με τον οίνο και στη συνέχεια το σφράγιζαν με γύψο και ρετσίνι. Όταν ένα λημνιακό σπίτι διέθετε ένα τέτοιο πιθάρι, αυτό ήταν δείγμα ευμάρειας της οικογένειας.
Μέχρι σήμερα έχουν εντοπιστεί στο νησί της Λήμνου 312 Ληνοί. Αξίζει να σημειωθεί ότι, μόνο στο Ρωμανού και στο γειτονικό χωριό, στο Ρεπανίδι, έχουν βρεθεί οι 282 από αυτούς. Είναι οργανωμένοι – χαρακτηριστικά – σε πυκνές συστάδες, οι οποίες είναι λαξευμένες σε κοινοτικούς χώρους, με την τοπική ονομασία τους, “τσ’ γούβες”. Στα υπόλοιπα χωριά του νησιού βρέθηκαν διάσπαρτες άλλες 30.
Το 2021, οι μαθητές του Γυμνασίου Λιβαδοχωρίου Λήμνου, δημιούργησαν το ντοκιμαντέρ “ΛΑΞΕΥΜΑΤΑ ΣΤΟΝ ΒΡΑΧΟ“, προϊόν μελέτης και έρευνας για τη οινοπαραγωγική ιστορία του νησιού της Λήμνου, με παραδοσιακούς τρόπους. Μέσα σε αυτά τα λαξεύματα (ληνούς), στον ηφαιστειογενή βράχο (βίνα), γινόταν η συγκέντρωση του γλεύκους και όλη η διαδικασία της οινοποίησης της αρχαίας ποικιλίας σταφυλιού της Λήμνου, με την ονομασία Καλαμπάκι. Η αφήγηση βασίστηκε σε σχετική εργασία της ομάδας των μαθητών, που συμμετείχαν σε όλα τα στάδια της παραγωγής της ταινίας. Τα γυρίσματα έγιναν στο ανοιχτό μουσείο των Ληνών της Τοπικής Κοινότητας Ρωμανού και συμμετείχαν οι μαθήτριες και οι μαθητές της θεατρικής ομάδας του σχολείου, με ληνούς (παραδοσιακά πατητήρια) λαξευμένους κατά τους προηγούμενους αιώνες.
Το ντοκιμαντέρ αυτό βραβεύτηκε με πολλά βραβεία, όπως μπορεί να διαβάσει κάποιος στη σχετική ιστοσελίδα του σχολείου αυτού. (4)
Αξίζει να το παρακολουθήσετε στον παρακάτω σύνδεσμο :
ΣΗΜΕΡΑ, στο νησί της Λήμνου, στον Άγιο Δημήτριο, στο Οινοποιείο της Οικογένειας του Μανώλη Γκαράλη και της συζύγου του Μαρίας Μαρκάκη, οι οικογένειες καταγωγής των οποίων καλλιεργούν τη γη και το αμπέλι της Λήμνου για πάνω από ένα αιώνα, το ώριμο σταφύλι τρυγιέται όψιμα και φτάνει στο οινοποιείο σε μικρά τελάρα. Γίνεται εκραγισμός και μεταφορά της σταφυλομάζας σε επτά πήλινα πιθάρια θαμμένα στη γη, έξω από το οινοποιείο.
Το οινικό αποτέλεσμα είναι ο μοναδικός και εξαίσιος πορτοκαλί οίνος Terra Ambera Amphora, από 100% Μοσχάτο Αλεξανδρείας. Ένα κρασί καθηλωτικό, που φέρνει στο ποτήρι ένταση και πληθωρικότητα. Το Terra Ambera Amphora ταιριάζει εξαιρετικά με vegetarian πιάτα και άλλες vegan επιλογές. (5)
“Τσ γούβες” του Οινοποιείου Γκαράλη η πανάρχαια οινοποιητική παράδοση της Λήμνου
ΕΙΝΑΙ ΖΩΝΤΑΝΗ ΚΑΙ ΣΥΝΕΧΙΖΕΤΑΙ
ΠΗΓΕΣ :
(1) Wikipedia/Αρχείο : Old House, Romanou, Lemnos.jpg – Δημιουργήθηκε 8 Μαΐου 2007 – Μεταφορτώθηκε 15 Μαρτίου 2010.
(2) Παπά Άγγελου Μιχέλη “ΛΗΜΝΙΑΚΗ ΛΑΟΓΡΑΦΙΑ” Ιδιωτική Έκδοση – Κάστρον Λήμνου 1950.
(3) Θεόδωρου Μπελίτσου “Η ΛΗΜΝΟΣ ΚΑΙ ΤΑ ΧΩΡΙΑ ΤΗΣ (Ιστορικές Πληροφορίες) Ιδιωτική Έκδοση – Αθήνα 1994.
