15 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2023
Στα τέλη του 1918, αμέσως μετά το τέλος του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου, οι Σύμμαχοι Αγγλογάλλοι, σχεδίασαν, αποφάσισαν και οργάνωσαν, στη Συνδιάσκεψη Ειρήνης των Παρισίων, την εκστρατεία στην Ουκρανία, για να υποστηρίξουν τους «Λευκούς», απέναντι στους “Κόκκινους”, δηλαδή για να πολεμήσουν, μαζί με τους υποστηρικτές του Τσάρου, τους επαναστάτες Μπολσεβίκους του Λένιν και του Τρότσκι, που ήδη ένα χρόνο πριν (1917) είχαν κυριαρχήσει στη Ρωσία, με το ξέσπασμα της Οκτωβριανής Επανάστασης ενάντια στο τσαρικό καθεστώς.
Να σημειωθεί ότι, η Ουκρανία απέκτησε κρατική υπόσταση κάτω από την πίεση της Γερμανίας του Κάϊζερ Γουλιέλμου του Β’, με έναν αναγκαστικό όρο στη Συνθήκη του Μπρέστ – Λιτόφσκ, συνθήκη ειρήνης, που υπογράφτηκε στην ομώνυμη πόλη της Λευκορωσίας, στις 3 Μαρτίου 1918, ανάμεσα στους Μπολσεβίκους και τη Γερμανία. Πρόκειται για μια συνθήκη την οποία, στην πράξη, “εξαναγκάστηκε” να υπογράψει ο Λένιν, με προφανή σκοπό να σταματήσει τις εχθροπραξίες με τις Ευρωπαϊκές Κεντρικές Δυνάμεις της Γερμανίας και της Αυστροουγγαρίας και να επιτύχει τη σταθεροποίηση των στόχων της Οκτωβριανής Επανάστασης και την εδραίωση της εξουσίας της στη Ρωσία. Επίσης, δεν θα πρέπει να παραγνωρίσουμε ότι, η συνθήκη αυτή υπογράφηκε κάτω από την αντίληψη και τις προσπάθειες του Λένιν, να γίνει πράξη “το χτίσιμο του σοσιαλισμού σε μια χώρα”.
Ένα μήνα πριν την υπογραφή της Συνθήκης του Μπρέστ – Λιτόφσκ της 3ης Μαρτίου του 1918, είχε υπογραφεί και μια ακόμη συνθήκη στην ίδια πόλη της Λευκορωσίας. Προηγήθηκε λοιπόν, στις 9 Φεβρουαρίου 1918, η εν πολλοίς άγνωστη Συνθήκη Ειρήνης της Ουκρανικής Εθνικής Δημοκρατίας και των Κεντρικών Ευρωπαϊκών Δυνάμεων, της Γερμανίας και της Αυστροουγγαρίας.
Καθ’ όσο χρονικό διάστημα εξελισσόταν ο Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος, οι Γερμανοί έβλεπαν την Ουκρανία ως πηγή τροφίμων και πρώτων υλών και ως ουδέτερο κράτος απέναντι στη Ρωσία, με την οποία οι ίδιοι εξακολουθούσαν να βρίσκονται σε πόλεμο.
Η Συνθήκη του Μπρέστ – Λιτόφσκ προκάλεσε μείζον πρόβλημα στις Δυνάμεις της Αντάντ, λαμβάνοντας υπ’ όψιν ότι, μετά από τη συνομολόγηση αυτής της Συνθήκης, οι Γερμανοί έστρεψαν τις στρατιωτικές δυνάμεις τους στο δυτικό μέτωπο, εκμηδενίζοντας ακόμα και τις συμμαχικές δυνάμεις που έμεναν στη Βαλκανική σχεδόν απομονωμένες. Όμως, εξίσου σημαντικά ζητήματα δημιούργησε η υπογραφή της συνθήκης αυτής και στους κόλπους των θεωρητικών του μαρξισμού (Δείτε ενδεικτικά στο https://platypus1917.org › 2018/06/05 ›).
Στις αρχές του 1919, στη Ρωσία μαινόταν ο Εμφύλιος Πόλεμος, μετά το ξέσπασμα της Ρωσικής Επανάστασης, με αποκορύφωμά της την Οκτωβριανή Επανάσταση. Παρά το ότι, οι Μπολσεβίκοι είχαν υπό την κυριαρχία τους μεγάλες πόλεις, όπως η Αγία Πετρούπολη, η Μόσχα κ.α., συναντούσαν σφοδρή αντίσταση στην ύπαιθρο, από τις τσαρικές και άλλες αντικομμουνιστικές δυνάμεις. Οι μεγάλες χώρες της Δύσης βρήκαν τότε την ευκαιρία να επέμβουν στο πλευρό των αντεπαναστατών, έχοντας μόλις (στα τέλη του 1918) ξεμπερδέψει από τον Α’ Παγκόσμιο πόλεμο (Δείτε ενδεικτικά στο https://www.rizospastis.gr › story).
Επιστημονικά εμπεριστατωμένη εικόνα για την πολυτάραχη αυτή χρονική περίοδο, στις αρχές του 1919, αλλά και τις αιτίες, που οδήγησαν τον Ελευθέριο Βενιζέλο, στην ιστορικά κρίσιμη αυτή στιγμή, να κρατήσει τέτοια στάση στη Συνθήκη Ειρήνης των Παρισίων, μας δίνει η διπλωματική εργασία του Δημοσθένη Παρτσαλά, με θέμα “Το υπόμνημα (Δεκέμβριος 1918) του Ελευθερίου Βενιζέλου στο Συνέδριο Ειρήνης των Παρισίων και οι εδαφικές διεκδικήσεις του Ελληνισμού» (Πηγή : Αποθετήριο Πανεπιστημίου Πελοποννήσου https://amitos.library.uop.gr › xmlui › handle).
Ήδη από τις αρχές Δεκεμβρίου του 1918 στην περιοχή της Μεσημβρινής Ρωσίας, στα εδάφη της Ουκρανίας, είχαν αναπτυχθεί γαλλικές στρατιωτικές δυνάμεις. Με αντάλλαγμα (ή μήπως “τυράκι στη φάκα” 😉 την ευνοϊκή στάση των Συμμάχων της Αντάντ, μετά τη λήξη του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου, έναντι των ελληνικών εδαφικών διεκδικήσεων, στην Ανατολική Θράκη και τη Μικρά Ασία, ο πρωθυπουργός της Γαλλίας, Ζώρζ Κλεμανσώ, ζήτησε (ή μάλλον απαίτησε 😉 από τον Έλληνα ομόλογό του, Ελευθέριο Βενιζέλο, τη συμμετοχή ελληνικών στρατιωτικών δυνάμεων, στις πολεμικές επιχειρήσεις στα εδάφη της Ουκρανίας (Δείτε ενδεικτικά grsansimera.grhttps://www.sansimera.gr › articles).
(Πηγή : https://www.ethnos.gr › … › Αρθρα στις 07-01-2023)
Η απόβαση των πρώτων ελληνικών στρατιωτικών τμημάτων στην Οδησσό, στις 7 Ιανουαρίου του 1919, πραγματοποιήθηκε χωρίς προβλήματα και συνεχίστηκε μέχρι και τα τέλη του μηνός Μαρτίου 1919, με την αποβίβαση του 2ου Συντάγματος στη Σεβαστούπολη. Όταν όμως, την Άνοιξη, οι Έλληνες στρατιώτες διατάχθηκαν να προχωρήσουν από τα παράλια στο εσωτερικό, αντιμετώπισαν λυσσώδη αντίσταση από τους Μπολσεβίκους. Μεσολάβησαν αρκετές μικρές ή μεγαλύτερες μάχες στην ευρύτερη περιοχή της Κριμαίας, μέχρι τις 5 Απριλίου, οπότε οι Μπολσεβίκοι εξαπέλυσαν νέα γενική επίθεση, την οποία επέκρουσε με επιτυχία το υπό τον Κονδύλη 3ο Σύνταγμα Πεζικού, ενώ αντίθετα οι Ρώσοι, υποστηρικτές του Τσάρου, συνέχισαν και πάλι να υποχωρούν άτακτα προς την Οδησσό, εγκαταλείποντας τη συνοχή τους με τις άλλες δυνάμεις.
Συνέπεια όλης αυτής της ανεξέλεγκτης κατάστασης ήταν η υποχώρηση να συμπαρασύρει και άλλα στρατιωτικά τμήματα, εξαναγκάζοντας έτσι τον Γάλλο στρατηγό Νερέλ να διατάξει γενική υποχώρηση και νέα σύμπτυξη στο πέριξ της Οδησσού τελευταίο προγεφύρωμα, το οποίο και είχε οργανώσει αμυντικά το ελληνικό 7ο Σύνταγμα Πεζικού μετά τη μεταφορά του από το μέτωπο του Νικολάιεφ. Τελικά η υποχώρηση ήταν τόσο ορμητική, που ούτε και στο τελευταίο προγεφύρωμα κρατήθηκε άμυνα, με συνέπεια να διαταχθεί η εκκένωση της Οδησσού (https://el.wikipedia.org › wiki › Εκστρατεία_της_).
Τα ελληνικά στρατεύματα, μετά την κατάρρευση του Μετώπου στην Κριμαία, μεταφέρθηκαν στη Σμύρνη.
Ο Ελευθέριος Βενιζέλος διαψεύστηκε, όσον αφορά τις προσδοκίες του για την επέκταση της Ελλάδας με τη βοήθεια ων συμμάχων. Αντίθετα μάλιστα, επακολούθησε η τραγική για την Ελληνισμό Μικρασιατική Καταστροφή. Εξίσου τραγικές υπήρξαν οι συνέπειες και για τις ελληνικές κοινότητες στη Ρωσία. Μόνο στο πρώτο δίμηνο που ακολούθησε μετά την αποχώρηση των ελληνικών στρατευμάτων 103 Έλληνες, ρωσικής υπηκοότητας, βρήκαν τραγικό τέλος – τουφεκίστηκαν!
Στις ελληνικές παροικίες του Κιέβου, της Χερσώνας και του Νικολάιεφ, όπου ήταν η έδρα του ελληνικού προξενείου σημειώθηκαν μεγάλες διαρπαγές. Τα δε οικήματα και τα εμπορεύματα επιφανών Ελλήνων, οι οποίοι διέφυγαν για να σωθούν και αναγκάστηκαν να τα εγκαταλείψουν πίσω τους, λεηλατήθηκαν και καταστράφηκαν ολοσχερώς (… συνεχίζεται).
