21 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2023
Για τις συνέπειες από την τελική έκβαση των πολεμικών γεγονότων στη Χερσόνησο της Κριμαίας, στη Μεσημβρινή Ρωσία, κατά το 1920, αλλά και για κάθε αντίστοιχη στρατιωτική ήττα, έχει γράψει έναν αιώνα πριν, μεταξύ του 1816 και του 1830, αμέσως μετά από τους Ναπολεόντειους Πολέμους, ο Πρώσος συγγραφέας και διανοούμενος, στρατηγός του ιππικού, Καρλ Φίλιπ Γκότλιμπ φον Κλάουζεβιτς (1780 – 1831), στο έργο του “Vom Kriege”, το γνωστό στη χώρα μας υπό τον ελληνικό τίτλο του “Περί του Πολέμου“. Το έργο του αυτό διδάσκεται μέχρι σήμερα, όχι μόνο σε όλες τις στρατιωτικές ακαδημίες του κόσμου, αλλά και σε σχολές διοίκησης επιχειρήσεων.
(φωτο : Δήμητρα Φιλοπούλου)
“… Ας δούμε τώρα πως αντανακλάται η ήττα έξω από το στρατό, στην κυβέρνηση και στο έθνος. Είναι η ξαφνική κατάρρευση των υψηλότερων ελπίδων, η εξαφάνιση κάθε αυτοπεποίθησης. Το κενό που προκαλείται εξαιτίας της καταστροφής των δυνάμεων πληρούται από το φόβο κι από την απαίσια δύναμη εξάπλωσης που ολοκληρώνει την παράλυση. … ” (Περί του Πολέμου Τόμος Α’, σελ. 257, Εκδόσεις ΒΑΝΙΑΣ – Θεσσαλονίκη 1999).
Οι μονάδες του Κόκκινου Στρατού (μπολσεβίκοι) κατέλαβαν την Οδησσό τον Φεβρουάριο του 1920. Η κρίσιμη μάχη της Κριμαίας σηματοδότησε και το τέλος του ρωσικού εμφυλίου. Οι υποστηρικτές του Τσάρου, χιλιάδες Κοζάκοι, μέλη του Λευκού στρατού, υπέστησαν μεγάλη συντριβή.
Τον Μάρτιο του 1920 Κοζάκοι στρατηγοί, αξιωματικοί και απλοί στρατιώτες (Λευκοί), που πολέμησαν στο όνομα του Ρώσου Τσάρου εναντίον των Κόκκινων – Μπολσεβίκων, γυναίκες, παιδιά, ηλικιωμένοι, ιερείς, μοναχοί, γιατροί, ζωγράφοι, καλόγριες, μουσικοί, έμποροι υπουργοί, καλλιτέχνες, για να σωθούν οι ίδιοι, αλλά και για να σώσουν τις οικογένειές τους από τους Μπολσεβίκους, οι οποίοι είχαν πλέον επικρατήσει σχεδόν ολοκληρωτικά στην αχανή επικράτεια της Ρωσίας, επιβιβάστηκαν, άρον – άρον, από το λιμάνι της Σεβαστούπολης, στο νοτιοδυτικό τμήμα της χερσονήσου της Κριμαίας, στα Αγγλικά και Γαλλικά πλοία, που τους διέθεσαν οι σύμμαχοι της Αντάντ και στη συνέχεια αυτοί τους διασκόρπισαν σε διάφορα σημεία της Μεσογείου.
Μια ομάδα Κοζάκων στρατιωτών, γύρω στις πέντε χιλιάδες άνθρωποι, μαζί με τις οικογένειές τους, αποβιβάστηκαν στη Λήμνο και στρατοπέδευσαν σε μια ερημική παραλία, κοντά στο χωριό Πορτιανού, στο ακρωτήρι της Πούντας. Τον Νοέμβριο του ίδιου έτους (1920) κατέφθασαν και οι τελευταίοι Κοζάκοι πρόσφυγες. Οι Σύμμαχοι, Αγγλο-Γάλλοι, δημιούργησαν έναν πρόχειρο υπαίθριο καταυλισμό – στρατόπεδο, μέσα στα όρια του οποίου εγκατέστησαν τους Ρώσους πρόσφυγες. Έχει καταγραφεί ιστορικά ότι, οι Γάλλοι φέρθηκαν με αδόκητη και αδικαιολόγητη σκληρότητα στους ανθρώπους αυτούς, ιδίως με το να μειώνουν καθημερινά τις παρεχόμενες μερίδες φαγητού και τα λοιπά αναγκαία μέσα επιβίωσής τους. Οι πιο πολλοί από τους ανθρώπους αυτούς δεν είχαν αντικρίσει ποτέ πριν στη ζωή τους τη θάλασσα και μάλιστα φοβούνταν ακόμη και να την πλησιάσουν. Σύμφωνα με τα ρωσικά ιστορικά αρχεία, οι Γάλλοι επεδίωξαν με τη συμπεριφορά τους, να οδηγήσουν τους ανθρώπους αυτούς σε φυσική εξόντωση.
(φωτο : Εξώφυλλο του ΡΩΣΣΟΣ ΛΗΜΝΟΣ – Ρωσική Έκδοση Μόσχα 2018)
Από τον Μάρτιο του 1920 έως και τον Δεκέμβριο του 1921, εξαιτίας των ελλείψεων, από τις κακουχίες, αλλά και τις εν γένει δύσκολες συνθήκες, που βίωναν, πέθαναν 350 περίπου Ρώσοι στη Λήμνο. Μεταξύ αυτών ήταν και 82 παιδιά. Οι περισσότεροι ενταφιάστηκαν στο ακρωτήρι στην Πούντα, κοντά στο χωριό Πορτιανού, δηλαδή εκεί που ήταν ο καταυλισμός τους. Επιπλέον, 29 άτομα τάφηκαν στο Συμμαχικό Νεκροταφείο του Μούδρου.
Το 2004 οι Ρώσοι έφτιαξαν μια ομάδα νέων, φίλων της ιεράς σταυροπηγιακής μονής Novodevici της Μόσχας. Η ομάδα αυτή, με την ονομασία “ЛИМНОС“, αναζήτησε μέσα από τα αρχεία της Ρωσικής Πρεσβείας, την τύχη αυτών των ανθρώπων. Ήρθαν στη Λήμνο και αφού εντόπισαν το νεκροταφείο των Κοζάκων, περιέφραξαν το χώρο κι έστησαν έναν μεγάλο άσπρο μαρμάρινο σταυρό.
Ρωσική Έκδοση – Μόσχα 2018)
Στο ίδιο σημείο τοποθέτησαν και αντίγραφο της εικόνας της «Παναγίας της Οδηγήτριας του Σμολένσκ».
Ρωσική Έκδοση – Μόσχα 2018)
Την εικόνα αυτή, σύμφωνα με την Εκκλησιαστική παράδοση, ζωγράφισε ο Ευαγγελιστής Λουκάς κατά τη διάρκεια της επίγειας ζωής της Παναγίας. Σύμφωνα με τον Άγιο Δημήτριο Ροστόφ, η εικόνα αυτή ζωγραφίστηκε μετά από αίτημα του εικονολάτρη αυτοκράτορα του Βυζαντίου, Θεόφιλου. Από την Αντιόχεια, η ιερή εικόνα μεταφέρθηκε στην Ιερουσαλήμ και στη συνέχεια από εκεί η αυτοκράτειρα Ευδοκία, η σύζυγος του Αρκαδίου, την παρέδωσε στην αδελφή του αυτοκράτορα, η οποία την τοποθέτησε στην εκκλησία της Παναγίας των Βλαχερνών, στην Κωνσταντινούπολη. Ο αυτοκράτορας Κωνσταντίνος ο Μονομάχος (1042-1054), όταν πάντρεψε την κόρη του Άννα, το 1046, με τον Ρώσο πρίγκιπα Γιαροσλάβιτς, γιο του Γιαροσλάβ του Σοφού, πρίγκιπα του Νόβγκοροντ (1010-34) και μέγα πρίγκιπα του Κιέβου, την ευλόγησε με αυτή την εικόνα. Μετά το θάνατο του πρίγκιπα Γιαροσλάβιτς, η εικόνα μεταβιβάστηκε στο γιο του, Βλαδίμηρο B΄ Βσεβολοντόβιτς, τον επονομαζόμενο Μονομάχο, επίσης μέγα Πρίγκιπα του Κιέβου, ο οποίος, στις αρχές του 12ου αιώνα, δώρισε τη θαυματουργή αυτή εικόνα στον καθεδρικό ναό της πόλης του Σμολένσκ (Смоленск), προς τιμήν της Κοίμησης της Θεοτόκου. Από τότε η εικόνα ονομάστηκε Hodegetria Smolenskaya.
Μέχρι τα πρόσφατα γεγονότα του πολέμου στην Ουκρανία (2022), περίπου 100 Ρώσοι έρχονταν κάθε χρόνο στη Λήμνο, ως αντιπροσωπεία και τελούσαν επιμνημόσυνη δέηση και προσκύνημα στο χώρο του νεκροταφείου των Κοζάκων, στην Πούντα και στο Μούδρο, καθώς επίσης και άλλες εκδηλώσεις στο νησί.
(Πηγή : Εφημερίδα ΤΑ ΝΕΑ 04-09-2017)
“… Όπως επισημαίνουν οι κάτοικοι της Λήμνου, οι δεσμοί του νησιού με τη Ρωσία είναι ιστορικοί. Χάνονται στο βάθος των αιώνων και επανέρχονται σε διαφορετικές χρονικές φάσεις και υπό διαφορετικές συγκυρίες κάθε φορά …” Πηγή : άρθρο Κατερίνας Ροββά – ΤΑ ΝΕΑ 04-09-2017)
