ΔΕΥΤΕΡΑ 23 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2023
Στη “μοντέρνα νεοελληνική”, δηλαδή στην καθομιλουμένη γλώσσα μας, ο τίτλος του παρόντος άρθρου θα μπορούσε, ενδεχομένως, να αποδοθεί με την πιο in και trendy έκφραση … “γκουρμεδιά“.
Στα διάφορα, έντυπα και ηλεκτρονικά, λεξικά της Νέας Ελληνικής Γλώσσας, η φράση “γαστριμαργική εμπειρία” αναφέρεται σε … “αυτό, που έχει παρασκευαστεί με εκλεκτά υλικά και ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις ενός γευσιγνώστη …” .
Η Λήμνος, από την άλλη μεριά, δεν έχει ανάγκη λεξικογραφικών αναφορών, τόσο για τα προϊόντα, που παράγει η γη της, όσο και για αυτά που απλόχερα χαρίζει η θάλασσά της. Έτσι, μιλώντας για την κουζίνα της Λήμνου, η φράση … “γαστριμαργική εμπειρία” αναφέρεται ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΑ σε μοναδικούς τόπους, αλλά και σε ονόματα απλών – καθημερινών ανθρώπων, οι οποίοι, με τα μαγειρικά “κατορθώματά” τους, κάνουν τη διαδικασία της εστίασης ένα ανεπανάληπτο ταξίδι γεύσης στο χώρο και το χρόνο.
“Σώζος” και “Καλουδίτσα” στο Πλατύ, “Όπως Παλιά” στο Θάνος, “Ανδρέας” στα Καμίνια, “Έννοια πο’ χς” στα Λύχνα, “Στης Μιχαλίτσας” στο Ρωμανού, “Μαντέλα” στις Σαρδές, “Φλωμάρι” στο Γομάτι, “Γλυκάνισος” – “Σπιτικές Λιχουδιές” και “Γλαροπούλα” στη Νέα Κούταλη, “Σαν Άλλοτε” στον Κοντιά, “Δρακότρυπα” στο Πορτιανού, “Sea Rokkos” στον Κότσινα, “Γιαννάκαρος” στον Κότσινα και στην παραλία Θάνους, “Ψωμί & Αλάτι” στο Κοντοπούλι, “Άγιος Χαράλαμπος” στον Άγιο Χαράλαμπο Πλάκας, “Πρασσά Λιμάνι” στον Άγιο Ιωάννη Κάσπακα, “Πεζούλα” – “Το Κύμα” και το “Γαλάζιο Λιμάνι” στον Μούδρο, “Μερακλής” στα Τσιμάνδρια, “Manos” στα Ρηχά Νερά της Μύρινας, “Ριζά” στο Ανδρώνι της Μύρινας, “Romeo” – “Ο Πλάτανος” – “Το Λιμανάκι” – “Κόσμος Ταβέρνα” – “Ο Γλάρος” – “Μπερεκέτι” – “Το Σινιάλο” – και πολλά – πολλά άλλα μέσα στην πόλη της Μύρινας.
Να με συγχωρήσουν όλοι, όσους έχω παραλείψει να αναφέρω, παρά το ότι εξίσου επάξια προσφέρουν στο θέμα της “γαστριμαργικής εμπειρίας” στη Λήμνο. Μια διαδικτυακή περιήγηση στα ονόματα, τα οποία ενδεικτικά εδώ καταγράφονται, θα σας δώσει την ευκαιρία να γνωρίσετε αυτούς, στους οποίους αναφέρομαι, αλλά επίσης και να ανακαλύψετε όσους (όχι από κακή πρόθεση) παρέλειψα.
Και επειδή με αναφορές σε ονόματα και τοποθεσίες δεν “χορταίνει” … το μάτι, αφού, έτσι κι αλλιώς, άμα δεν είσαι εκεί, γεύση δεν θα έχεις, επιτρέψτε μου να περάσω, σιγά – σιγά, … “στο κυρίως πιάτο” του παρόντος άρθρου.
Οι πρώτες ύλες και τα προϊόντα της Λήμνου :
Οι σαρδέλες, ο γαύρος (παστός, ως αντζούγια), τα σαφρίδια (ή σαβρίδια), οι κολιοί, δηλαδή ο καλύτερος μεζές του τσίπουρου και του κρασιού. Ψάρια, απ’ τις κρυστάλλινες και πεντακάθαρες θάλασσες της Λήμνου. που ψαρεύονται την κατάλληλη εποχή, όταν η θερμιδική τους αξία είναι υψηλή, που κρατάνε τη γεύση και την παραδοσιακή νοστιμιά τους και έχουν ένα μοναδικό φίνο άρωμα. Οι λάτρεις της ψαροφαγίας θα βρουν φρεσκοαλιευμένα θαλασσινά κάθε κατηγορίας και οικονομικής δυνατότητας.
Ενδεικτικά να αναφέρουμε ότι, η οικογένεια του Παντελή και της Πελαγίας Σαρικλή, στην Νέα Κούταλη, με παραδοσιακό τρόπο, διαθέτουν, τόσο στην εγχώρια αγορά, όσο και στο εξωτερικό, εξαιρετικά αλίπαστα, με την φίρμα “ΚΟΥΤΑΛΙΑΝΟΣ“, τα οποία παράγουν και τυποποιούν στην υπερσύγχρονη και πρότυπη βιοτεχνία τους, η οποία βραβεύτηκε από την Ευρωπαϊκή Ένωση, τόσο για την υποδειγματική της καθαριότητα, όσο και για την σπιτική φροντίδα στην παραγωγή.
Εξίσου σημαντική δουλειά στον τομέα αυτό, στην αλίευση των αγαθών της Λημνιακής θάλασσας και στην παραγωγή αλιπάστων, με την εμπορική ονομασία “ΛΗΜΝΟΥ ΘΑΛΑΣΣΑ“, κάνει και η οικογενειακή επιχείρηση του Γιώργου Κουτούκη, παράγοντας και τυποποιώντας τα προϊόντα της, σε ένα υπερσύγχρονο μεταποιητικό εργαστήριο, στο Μούδρο, σύμφωνα με τις πιο αυστηρές προδιαγραφές ασφαλείας, εφαρμόζοντας συστήματα Διαχείρισης Ποιότητας & Διαχείρισης Ασφάλειας Τροφίμων, πιστοποιημένα παγκοσμίως.
Ο κόλπος του Μούδρου είναι πλούσιος σε πάσης φύσεως οστρακοειδή, όπως αχιβάδες, μύδια, πίνες, χτένια και καβούρια. Σε όλη τη Λήμνο, μπορεί να βρει κανείς φρέσκους αστακούς και πετρομπάρμπουνα, αλλά και ό,τι άλλο βγάζει η θάλασσα και επιθυμεί να απολαύσει ο λάτρης της ψαροφαγίας.
Στα 1919, στο χωριό Πορτιανού, που βρίσκεται στα νότια και κεντρικά του νησιού της Λήμνου, ο Νικόλαος Ποριάζης και η σύζυγός του Χρυσάνθη, ξεκίνησαν τη λειτουργία παραδοσιακού φούρνου, με στόχο να τροφοδοτούν με ψωμί και παξιμάδια τους κατοίκους του χωριού και όχι μόνο. Η διαδρομή αυτής της επιχείρησης είναι αδιάκοπη από τότε και στο πέρασμα του χρόνου. Βρισκόμαστε στα 1982 πλέον, όταν οι διάδοχοι της επιχείρησης, Νικόλαος και Δημήτριος Ποριάζης, ξεκινούν την ενασχόληση τους με την καλλιέργεια των τοπικών ποικιλιών σιτηρών, Σιτάρι Λήμνος και Κριθάρι “Παναγιά”. Ακόμη στρέφονται στις αγορές εκτός νησιού, με στόχο την μαζικότερη διακίνηση των προϊόντων τους, κατά βάση των παξιμαδιών. Το 2015 είναι πλέον η τέταρτη γενιά, που αναλαμβάνει την επιχείρηση και δίνει νέα πνοή, με την δημιουργία γραμμής παραγωγής παραδοσιακών ζυμαρικών (φλωμάρια, τραχανάς, πλιγούρι, κους-κους κ.α.).
Η Αρτοποιία “Η Λήμνος” μετατρέπεται σε “Οικογένεια Ποριάζη – Λήμνος”, με νέο λογότυπο και εταιρική ταυτότητα. Αξιοποιώντας το εκλεκτής ποιότητας αλεύρι, που η ίδια η επιχείρηση παράγει, ξεκινά την συσκευασία του σε σακουλάκια του 1kg και την διάθεσή σε υπεραγορές και όχι μόνο.
Εξίσου σπουδαία δουλειά στην παραγωγή, τυποποίηση και εμπορία σιτηρών, γίνεται και στο Μούδρο. Εκεί, ο Χρήστος Σαλαμούσας δραστηριοποιούνταν πολλά χρόνια πριν στην παραγωγή και εμπορία σιτηρών. Το όραμά του ήταν, να αναβιώσει τις τοπικές – παραδοσιακές ποικιλίες σιτηρών, που έπαιξαν σημαντικό ρόλο στην ιστορική διαδρομή της Λήμνου από την αρχαιότητα, αλλά επίσης είχαν σημαντική επίδραση στην κοινωνική και οικονομική ζωή του νησιού. Το 2007 μπήκε στην δύσκολη διαδικασία συλλογής των σπόρων. Ο “Άφκος”, ένα είδος λαθουριού, από το οποίο παράγεται η μοναδική σε ποιότητα και γεύση φάβα της Λήμνου, βρέθηκε σε ένα παλιό καλύβι κοντά στην αρχαία Ηφαιστεία. Το “Μαυραγάνι “ είχε διασωθεί στο Άγιο Όρος, στην Ιερά Μονή Κουτλουμουσίου, ενώ η ποικιλία “Λήμνος” διατέθηκε από το Ινστιτούτο Σιτηρών του ΕΘΙΑΓΕ.
Οι γιοί του Χρήστου, Παναγιώτης & Στέργιος προχώρησαν στην τυποποίηση των προϊόντων σε συσκευασίες λιανικής, ακολουθώντας τις διαδικασίες για την εκτεταμένη προώθηση και τοποθέτηση των προϊόντων στην Ελληνική αγορά. Σήμερα, τα προϊόντα της SALAMOUSAS AGRIFOOD ανάγονται σε παραδοσιακά, προστιθέμενης αξίας, γεννήματα της Λημνιακής γης, τα οποία προέρχονται 100% από τοπικές, παραδοσιακές αναβιωμένες ποικιλίες σιτηρών και τοποθετούνται σε delicatessen και παντοπωλεία, που σέβονται τον Έλληνα παραγωγό και τα προϊόντα του, αλλά και τον απανταχού της γης καταναλωτή.
Το σλόγκαν που ακούγεται τα τελευταία χρόνια είναι :
“Θέλεις καλά να φας; – Στη Λήμνο να πας”!
Τέλος, δεν είναι τυχαίο το γεγονός ότι, στη Λήμνο λειτουργεί πανεπιστημιακή Σχολή Μαγειρικής ! (… συνεχίζεται).
