25 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2023
Η Ελληνική Ορθόδοξη Εκκλησία έχει αναγορεύσει δύο Αγίους, που φέρουν το όνομα Μόδεστος. Ο ένας φέρεται να έζησε τον 4ο αιώνα και ο άλλος έζησε τον 7ο αιώνα. Και οι δύο διετέλεσαν Αρχιεπίσκοποι στα Ιεροσόλυμα. Ο ένας είναι ο Ιερομάρτυρας Μόδεστος και η εκκλησία μας έχει ορίσει ως ημέρα για να εορτάζεται την 18 Δεκεμβρίου. Ο άλλος είναι ο Όσιος Μόδεστος και η μνήμη του τιμάται στις 16 Δεκεμβρίου.
Ο πρώτος θεωρείται, σύμφωνα με την παράδοση, θεραπευτής των ζώων και καθιερώθηκε να τιμάται και ως προστάτης τους. Αναφέρεται στην εκκλησιαστική παράδοση ότι, πήρε το όνομά του από ένα Ρωμαίο συγκλητικό, ο οποίος τον υιοθέτησε μετά τον θάνατο των γονιών του. Αυτός του έδωσε και το λατινικό όνομα Modestus (= ο άνθρωπος του μέτρου, μετριόφρων, διακριτικός).
Η εμφανής συγγένεια του ονόματός του με το “μόδι”, το οποίο οι γεωργοί χρησιμοποιούσαν, ως μονάδα μέτρησης σιτηρών, συνετέλεσε ώστε να εξαπλωθεί η προστατευτική χάρις του Αγίου και στις πάσης φύσεως αγροτικές καλλιέργειες, πέραν της προστασίας των ζώων.
Τον τιμούν ιδιαίτερα στη Μακεδονία και στη Θεσσαλία. Στην Καλαμπάκα οι κτηνοτρόφοι μάζευαν τα ζώα τους έξω από τον ναό, για να τα ραντίσει ο ιερέας με τον αγιασμό της ημέρας.
Στη Νάξο τον τιμούν ωσάν τον πρώτο εξημερωτή των βοδιών.
Στο Βυθό Βοϊου διαβάζεται αγιασμός για τα ζώα και αφού τα συγκεντρώσουν σε ένα μέρος, τα ραίνει ο παπάς με αγιασμένο νερό. Το υπόλοιπο αγίασμα το παίρνουν οι κτηνοτρόφοι μαζί τους, για τα πρόβατα και τα υπόλοιπα ζώα.
Στο Δρυμό Μακεδονίας, το «ύψωμα» από το πρόσφορο το δίδουν στα ζώα, ενώ τους εύχονται να ζήσουν χρόνια πολλά. Σε περιοχές της Κρήτης, οι αγρότες τηρούν αυστηρή αργία, για χάρη των ζώων τους, γιατί πιστεύουν ότι, έτσι και τα βάλουν να δουλέψουν, θα προκαλέσουν την οργή του Αγίου.
Στη Λήμνο, στη βορειοδυτική – ορεινή – πλευρά του νησιού, μέσα στο βάθος μιας ρεματιάς (λάκκου), βρίσκεται χτισμένος ο Κατάλακκος. Το χωριό το συναντάμε να αναφέρεται και με το ουδέτερο όνομά του, ως το Κατάλακκο. Είναι χτισμένο πίσω από μία πλαγιά, γιατί έτσι προστατευόταν από τις πειρατικές επιδρομές, που γίνονταν τα παλιά χρόνια σε όλα τα χωριά της Λήμνου. Βρίσκεται περίπου σε απόσταση 20 χιλιομέτρων από τη Μύρινα και κατηφορίζοντας το δρόμο προς το χωριό, έχοντας μόλις περάσει τη Δάφνη, αγναντεύουμε μπροστά μας την πανέμορφη παραλία Γομάτι, αλλά και ένα από τα μοναδικά σε είδος, ομορφιά και σπανιότητα τοπία της πατρίδας μας, τις Παχιές Αμμουδιές ή αλλιώς τις Αμμοθίνες. Στο χωριό εμφανίζονται εγγεγραμμένοι 272 κάτοικοι, αλλά κατοικούν μόνιμα περίπου 100 άτομα.
Η εκκλησία του Αγίου Μόδεστου στον Κατάλακκο χτίστηκε το 1856, στην άκρη του χωριού και είναι η κεντρική εκκλησιά του οικισμού. Ο ναός διαθέτει πολύχρωμα ξυλόγλυπτα θωράκια, δηλαδή αυτά που διαχωρίζουν το τμήμα του ιερού της εκκλησίας, που προορίζεται για τον κλήρο και την ετοιμασία της τέλεσης του μυστηρίου της Θείας Ευχαριστίας, από την υπόλοιπη εκκλησία, τα οποία φτιάχτηκαν στις αρχές του 20ου αιώνα. Ο Άγιος Μόδεστος είναι ο πιο αγαπητός Άγιος των κεχαγιάδων, δηλαδή των Λημνιών αγροτοκτηνοτρόφων. Η εικόνα του υπάρχει σε όλα τα εικονοστάσια των σπιτιών τους.
(φωτογραφία Παναγιώτης Σφυρής)
ΑΠΕ-ΜΠΕ/ΥΠΟΥΡΓΕΙΟ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ
ΚΑΙ ΑΘΛΗΤΙΣΜΟΥ/STR
Η πιο συνηθισμένη προσευχή, την οποία απευθύνουν στον Άγιο, είναι : «Κύριε Ιησού Χριστέ ο Θεός μου, επάκουσον της δεήσεως μου, και απέλασον πάσαν θανατηφόρον ασθένεια και βλάβην από των βοών, ίππων, όνων, ημιόνων, προβάτων, αιγών, μελισσών και των λοιπόν ζώων».
Ο Άγιος Μόδεστος γιορτάζει στη Λήμνο στις 18 Δεκεμβρίου. Την παραμονή του εορτασμού του οι γυναίκες των κεχαγιάδων φτιάχνουν κόλλυβα και τα πηγαίνουν στην εκκλησία. Ο ιερέας τα διαβάζει στον Εσπερινό. Τα διαβασμένα κόλλυβα τα ανακατεύουν με τη τροφή των ζώων και τα ταϊζουν με το μίγμα αυτό, για να τα έχει ο Άγιος γερά και για να τα προστατεύει. Την ημέρα αυτή οι κεχαγιάδες εύχονται αναμεταξύ τους … «να τα χαιρόμαστε».
Σύμφωνα με τη λαϊκή παράδοση, οι «αγνοί και αγαθοί» άνθρωποι, μετά τα μεσάνυχτα, μπορούσαν να ακούσουν τα βόδια να μιλούν μεταξύ τους στον στάβλο.
“… Το στάρι και γενικά οι δημητριακοί καρποί, βρασμένοι πάντα, ήταν από τα αρχαία χρόνια προσφορά στη γη, αλλά και τους νεκρούς που βρίσκονται εντός της. Το στάρι είναι από τα βασικά γεννήματα της γης που η προσφορά του αφορά την προσπάθεια εξευμενισμού του δαίμονα της βλάστησης με την προσδοκία της μελλοντικής καλής σοδειάς.
Είναι γνωστό και παγκόσμια μοναδικό το έθιμο της Μεσοσπορίτισσας στις 21 Νοεμβρίου στην Ελευσίνα, με βράσιμο σταριού (μαζί με άλλα δημητριακά και όσπρια -«πολυσπόρια») και προσφορά τους κάποτε στη θεά Δήμητρα και σήμερα στην Παναγία.
Με την επικράτηση του Χριστιανισμού, τα βρασμένα σπόρια σταριού, τα κόλλυβα, χωρίστηκαν σε δύο κατηγορίες: τα νεκρώσιμα, πένθιμα των κηδειών και μνημοσύνων, που ετοίμαζε η οικογένεια για να προσφέρει στους πενθούντες, και στα πανηγυρικά, το «στάρι» ή «σπερνά» ή «πανηγύρι», που ανακατεύεται με γλυκά υλικά όπως σταφίδες, κουφετάκια, αμύγδαλα, και μυρωδικά, όπως ο μαϊντανός και μοιράζονται στις γιορτές των αγίων.
Ο ρόλος τους, σύμφωνα μες τον λαογράφο Δημήτρη Λουκάτο, είναι κοινωνικός, έχει όμως και μεταφυσική σημασία γιατί, όπως και στην αρχαιότητα, πιστεύεται ότι, κάτι χαίρονται και οι νεκροί από αυτά, με την ανακούφιση της ψυχής τους από τις ευχές των ζωντανών…”
(οι πληροφορίες για το στάρι και τους δημητριακούς καρπούς ανακτήθηκαν από τον ιστοχώρο : Gastronomos.grhttps://www.gastronomos.gr › topikes-kouzines › ellada)
