31 ΙΑΝΟΥΑΡΙΟΥ 2024
Άνοιξη του έτους 1770. Οι Αλέξιος (Алексей Орлов) και Θεόδωρος (Федор Орлов) Ορλώφ, μετά την ανεπιτυχή πολιορκία της Τρίπολης, στις 29 Μαρτίου 1770, αλλά και την ατελέσφορη προσπάθειά τους να απελευθερώσουν τον Μοριά, εγκαταλείπουν την Πελοπόννησο και τους Έλληνες στην τύχη τους. Οι Αλβανοί, τους οποίους οι Τούρκοι είχαν εξαπολύσει κατά των Ελλήνων, επί εννέα χρόνια λεηλατούσαν τη χερσόνησο, έκαιγαν, έσφαζαν, εξανδραπόδιζαν και πουλούσαν τους κατοίκους. Οι κάτοικοι της Βοστίτσας (Αιγίου) σφάχτηκαν όλοι, οι Σπέτσες ερημώθηκαν. Όπως αναφέρει ο Σάθας “Τα πάντα είχεν αφανίσει η Αλβανική πανώλης. Εκεί ένθα προ ολίγου υπήρχον πόλεις και κώμαι πολύανδροι και ευδαίμονες, ήδη έβλεπέ τις θανάτου ερήμωσιν, και πυριφλεγή ερείπια. Η Πελοπόννησος πάσα είχε σχεδόν απογυμνωθή κατοίκων“.
Πηγή hermitagemuseum.org
Είναι η “ταφόπλακα” ενός επαναστατικού κινήματος ενάντια στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, που έχει μείνει στην Ιστορία με τον τίτλο τα “Ορλωφικά“. Εξελίχτηκαν κατά τη διάρκεια του Α΄ Ρωσοτουρκικού πολέμου (1770 – 1774).
Μαζί με τους αδελφούς Ορλώφ αποχώρησε από τον Μοριά και ο Ρωσικός Στόλος, με διοικητή της πρώτης ναυτικής μοίρας τον Ρώσο ναύαρχο Γκριγκόρι Σπιρίντοφ και τον Άγγλο αξιωματικό του Γκρέιγ, αλλά και με τον Σκωτσέζο ναύαρχο Τζων Έλφινστοουν, διοικητή της δεύτερης μοίρας του ρωσικού στόλου. Υπό τις διαταγές του ναύαρχου Σπιρίντοφ πολεμούσε ο Θεόδωρος Ορλώφ.
Ο αποτυχημένος ξεσηκωμός των υπόδουλων Ελλήνων της Πελοποννήσου, καθώς και η εγκατάλειψή τους από τους Ορλώφ και το Ρωσικό ναυτικό, έπρεπε με κάποιο τρόπο να αντισταθμιστεί σε βάρος των Οθωμανών, γιατί οι αδελφοί Ορλώφ δεν θα μπορούσαν να επιστρέψουν στην Αυλή της Μεγάλης Αικατερίνης (Αυτοκράτειρας της Ρωσίας Αικατερίνης της Β΄) με “άδεια χέρια”. Είναι προφανές ότι και το δικό τους μέλλον θα ήταν αβέβαιο και δυσοίωνο.
Για το λόγο αυτό, εξαπέλυσαν ανηλεή καταδίωξη του Τουρκικού στόλου σε όλο το Αιγαίο, ώστε να συγκρουστούν μαζί του και να επιτύχουν έστω κάποια νίκη σε βάρος του. Το βράδυ της 26ης του μηνός Ιουνίου του 1770 εντόπισαν τον Τουρκικό στόλο στο ακρωτήρι του Τσεσμέ, στα στενά ανατολικά της Χίου.
Η σύγκρουση κράτησε τρεις ημέρες και οι Ρώσοι καταμέτρησαν την απώλεια ενός πολεμικού (Sv. Evstafii), τριών πυρπολικών και 550 – 600 ανδρών. Όμως, από την άλλη πλευρά, κατέστρεψαν τον Τουρκικό στόλο. Οι Οθωμανοί έχασαν εξηνταεννέα (69) πλοία και είχαν απώλειες πλέον των οκτώ χιλιάδων (8.000) ανδρών. Η νίκη στο Τσεσμέ συνέπεσε με την αποφασιστική νίκη του ρωσικού στρατού στη μάχη του ποταμού Λάργα, στη Μολδοβλαχία. Ήταν η μεγαλύτερη καταστροφή τουρκικού στόλου από την ναυμαχία της Ναυπάκτου (1571), αλλά όχι και η τελευταία.
Μετά την μεγάλη επιτυχία των Ρώσων στη ναυμαχία του Τσεσμέ, όλα σχεδόν τα νησιά του Αιγαίου απέστειλαν αντιπροσώπους, με σκοπό να συγχαρούν τον Αλεξέι Ορλώφ και να ζητήσουν τη προστασία του Ρωσικού ναυτικού. Η Κρήτη, η Ρόδος, η Εύβοια, η Χίος, η Λέσβος, η Τένεδος, αλλά και η Λήμνος, από τον φόβο των Τούρκων, που ήταν καλά οχυρωμένοι στα πανίσχυρα κάστρα τους στα νησιά αυτά, ουδένα αντιπρόσωπο απέστειλαν (Παντ. Κοντογιάννης – Οι Έλληνες κατά τον πρώτον Ρωσοτουρκικόν πόλεμον, Αθήναι 1903, σελ. 212).
Στη χρονική και ιστορική αυτή στιγμή ο ναύαρχος Έλφινστοουν εισηγήθηκε να αποκλείσουν τους Οθωμανούς στα Στενά των Δαρδανελλίων και να επιδιώξουν να τους επιβάλλουν σύναψη συμφώνου παράδοσης και ειρήνης, στη Κωνσταντινούπολη. Η πρότασή του αυτή δεν έγινε δεκτή από τους Ορλώφ. Τουναντίον, ο Αλεξέι Ορλώφ αποφάσισε να καταλάβει τη Λήμνο, καθόσον το νησί βρισκόταν σε μικρή απόσταση από τα Στενά, αλλά και διότι … “… ο λαμπρός λιμένας της ενεδεικνύετο προσφορώτατος προς τον σκοπόν αυτόν …” (George Finlay, Greece under Ottoman and Venetian domination, σελ. 319 και Αργυρίου Μοσχίδη, Η ΛΗΜΝΟΣ, Αλεξάνδρεια 1907, σελ. 193).
Έτσι λοιπόν, στα τέλη του μηνός Ιουλίου του 1770 ο Ρωσικός Στόλος εμφανίστηκε στη Λήμνο, έξω από το λιμάνι του Μούδρου.
(Συνεχίζεται)
Πηγές
Αργύριου Μ. Μοσχίδη, Η ΛΗΜΝΟΣ, Αλεξάνδρεια 1907.
Τουρπτσόγλου-Στεφανίδου Βασιλική, «Ταξιδιωτικά και γεωγραφικά κείμενα για τη νήσο Λήμνο (15ος-20ος αιώνας)», Θεσσαλονίκη 1986.
Cdrom Επαρχείου Λήμνου: “Λήμνος αγαπημένη”.
Θ. Μπελίτσου, Η Λήμνος και τα χωριά της, 1994.
Θ. Μπελίτσου, Ιστορικό οδοιπορικό στη Λήμνο: Μύρινα (Βαρούσι, Ανδρόνι, Τσας), εφ. Λήμνος, φ. 459 (12-1-2007).
