24 ΜΑΡΤΙΟΥ 2025
“… μία δὲ κλίνη κενὴ φέρεται ἐστρωμένη τῶν ἀφανῶν, …” ΘΟΥΚΙΔΙΔΗΣ – ΙΣΤΟΡΙΑΙ – Περικλέους Επιτάφιος Β’, Κεφάλαιο 34.
Ένα χρόνο μετά την έναρξη του Πελοποννησιακού πολέμου, το χειμώνα του 430 π.Χ., ο Περικλής προσέρχεται στο νεκροταφείο του Κεραμεικού. Πρόκειται να εκφωνήσει έναν λόγο για να τιμήσει τους πρώτους πεσόντες Αθηναίους από τις μάχες στις Πλαταιές και τους Ρείτους, μια τοποθεσία μεταξύ Αθήνας και Ελευσίνας. Ο Επιτάφιος λόγος του, που διασώθηκε στα Ιστορικά του Θουκυδίδη, αποτελεί τον πιο διάσημο επικήδειο λόγο της αρχαιότητας. Είναι ένα εγχειρίδιο πολιτικής θεωρίας, βγαλμένο μέσα από τη σοφία δύο μεγάλων ανδρών, ενός πολιτικού κι ενός ιστορικού, οι οποίοι λάμπρυναν με τη ζωή και τη δράση τους έναν ολόκληρο αιώνα.
Στον κυκλαδικό πολιτισμό, έως το 1.200 – 1.100 π.Χ., οι Έλληνες εφάρμοζαν τον ενταφιασμό, ως αποκλειστική πρακτική για την κήδευση των νεκρών τους. Στη συνέχεια, η τελετουργία της κήδευσης περιλάμβανε την καύση τους, επιρροή, η οποία ίσως και να προήλθε από τους λαούς της Ανατολής και η οποία διατηρήθηκε ως τα πρώτα χριστιανικά χρόνια.
Η απόδοση τιμών σε όσους φονεύονταν στο πεδίο της μάχης, για τους αρχαίους προγόνους μας αποτελούσε Νόμο.
Ο θεσμός της ταφής των νεκρών του πολέμου απέβλεπε στην τόνωση της συλλογικής συνείδησης. Έπρεπε να ενισχυθεί το αίσθημα της πολιτικής κοινότητας και γι’ αυτό καλλιεργήθηκε η αντίληψη, σύμφωνα με την οποία, οι νεκροί των πολέμων δεν ανήκαν μόνο στην οικογένειά τους, αλλά και στην πατρίδα. Γι’ αυτό εξάλλου η πολιτεία μεριμνούσε για τα παιδιά των νεκρών μέχρι την ενηλικίωσή τους.
Οι φάσεις της ταφής ήταν η πρόθεση, η προσφορά, η εκφορά, ο ενταφιασμός και ο λόγος. Η εκφορά γινόταν την τρίτη ημέρα. Εκτός των άλλων, υπήρχε και ένα άδειο φέρετρο, που το μετέφεραν με τα χέρια και συμβόλιζε την κηδεία των «ἀφανῶν».
*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-
Στον εθνικό απελευθερωτικό αγώνα του 1821 και πριν ακόμα ξεσηκωθεί η Ύδρα, Λημνιώτικα καράβια έπλευσαν, για να βοηθήσουν τους μαχόμενους στη Χαλκιδική (Κασσάνδρα & Άγιο Όρος) επαναστατημένους Έλληνες (18 Μαϊου 1821).
Παρά το γεγονός ότι, το νησί της Λήμνου δεν προσφερόταν για κάποια σημαντική επαναστατική δραστηριότητα, οι Λημνιοί δεν παρέμειναν αδρανείς, ούτε αμέτοχοι στον ξεσηκωμό του Γένους. Καραβοκύρηδες και ναύτες εγκατέλειψαν το νησί τους, τη Λήμνο και συσπειρώθηκαν γύρω από τον επαναστατημένο ελληνικό στόλο, προσφέροντας πολύτιμες υπηρεσίες, σε όλη τη διάρκεια του Αγώνα.
Η Λήμνος είχε την εξαιρετική τύχη και την τιμή να την στεφανώσει η δόξα του πρώτου ναυτικού κατορθώματος των Ελλήνων, στο ξέσπασμα της εθνικοαπελευθερωτικής επανάστασης του 1821.
Το καράβι – μπουρλότο, που έκαψε το τούρκικο ντελίνι (δίκροτο) στην Ερεσσό της Λέσβου, τον Μάϊο του 1821 ήταν Λημνιακό. Ήταν το μπρίκι του καπετάν Νικόλα Χ”Τριανταφύλλου, το οποίο μετέτρεψαν σε πυρπολικό ο πρώην αξιωματικός του ρωσικού ναυτικού Ivan Afanassiev, μαζί με τον Πατατούκο, τον καταγόμενο από την Πάργα της Ηπείρου Ιωάννη Δημουλίτσα.
Περισσότερα για το θέμα αυτό, μπορείτε να διαβάστε στο άρθρο του ιστολογίου μας :
Οι λεπτομέρειες είναι ήδη χαμένες μέσα στη σκόνη του χρόνου (Γκυ Ντεμπόρ : Παρίσι 28.12.1931 – Σαμπό 30.11.1994) – 25 Μαρτίου 2024
Ο Τριαντάφυλλος Τζουράς (1793 – 1847), η μεγαλύτερη και σημαντικότερη στρατιωτική φυσιογνωμία της Λήμνου, ο οποίος συμμετείχε στον Αγώνα του Εικοσιένα, ο Κωνσταντίνος Τζουράς (1800 – 1861) αδελφός του Τριαντάφυλλου, ο Μαργαρίτης Φραγκογιάννης, υποχιλίαρχος, ο σεμνός και μοναχικός Λημνιός αγωνιστής, με πλούσια εθνική δράση στα πρώτα χρόνια της Επανάστασης του 1821, που χάθηκε πρόωρα, ο Δημήτριος Γαροφάλλου, που έλαβε Χαλκούν Αριστείον Ανδρείας, ο Κωνσταντίνος Γεωργίου, που επί 13 μήνες πολέμησε στη “Γερμανική Λεγεώνα” του στρατηγού Θ. Κεφάλα, χωρίς να πληρωθεί και μετέπειτα κατατάχθηκε στον πρώτο “Τακτικό” ελληνικό Στρατό και στα 1829 υπηρετεί, ως απλός στρατιώτης, δίπλα στον Δημήτριο Υψηλάντη, ο Παναγιώτης Γεωργίου, που κατέβηκε από τη Λήμνο στην επαναστατημένη Ελλάδα το 1821, στην ηλικία μόλις των 17 χρόνων, ο Βασίλειος Δημητρίου, Λημνιός αγωνιστής, που έλαβε χάλκινο και αργυρό αριστείο ανδρείας του Αγώνος, ο Λημνιός αγωνιστής Κωνσταντίνος Δημητρίου, που έλαβε και αυτός το χάλκινο αριστείο ανδρείας, ο Νικόλαος Δημητρίου, στρατιώτης από τη Λήμνο, που επίσης τιμήθηκε με αριστείο ανδρείας, ο Νικόλαος Ιωάννου, υποχιλίαρχος – υπολοχαγός, ο πιο τιμημένος, μετά τον Τριαντάφυλλο Τζουρά (Αργυρός Σταυρός Σωτήρος – Αργυρούν Αριστείο Ανδρείας του Αγώνος), ο Δημήτριος Κατζίκας, τιμηθείς με το χάλκινο αριστείο ανδρείας, ο Αλέξιος Νικολάου, που υπηρέτησε την Πατρίδα 17 χρόνια, ξεκινώντας από το 1821, ηλικίας τότε 23 ετών, ο Αθανάσιος Τριανταφύλλου, Λημνιός υπαξιωματικός – Εικοσιπένταρχος, με πολυσχιδή πολεμική δράση, ο επίσης τιμημένος με το αργυρούν αριστείο ανδρείας Κωνσταντίνος Χατζηιωάννου, που έφτασε, πολεμώντας, μέχρι το βαθμό του ανθυπολοχαγού, ο Κωνσταντίνος Χατζηκυριάκου, υπαξιωματικός Α’ Τάξεως, που τιμήθηκε επίσης με το αργυρούν αριστείο ανδρείας και τόσοι – τόσοι άλλοι.
*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-
Στη συνεδρίαση της Ακαδημίας Αθηνών, στις 24 Μαρτίου 1962, ο Γεώργιος Αθανασιάδης – Νόβας, πολιτικός, νομικός, λογοτέχνης, δημοσιογράφος, μέλος της Ακαδημίας Αθηνών, ο οποίος, λίγα χρόνια μετά, διατέλεσε και Πρωθυπουργός, εκφώνησε πανηγυρικό λόγο, για την επέτειο της Επαναστάσεως του Εικοσιένα. Σε αυτόν το λόγο, μεταξύ πολλών σημαντικών άλλων, είπε και τα ακόλουθα :
“Οσάκις παραδομένοι στους εθνικούς μας ρεμβασμούς, αναπολούμε την 25η Μαρτίου 1821 και συνειδητοποιούμε το κοσμοϊστορικό μεγαλείο της, μύησι μας ευφραίνει συναρπαστική, μύησι σε ανώτερα πεπρωμένα, σε υψηλότερους προσανατολισμούς. Αποκάλυψι ευαγγελική μας κατηχεί σε πνεύμα θυσίας. Φανέρωση θεϊκή μας φανατίζει σε πάθος Ελευθερίας …
… Από τον Αθανάσιο Διάκο έως τον Παπαφλέσσα. Από τον Μάρκο Μπότσαρη έως τον Νικηταρά, … απομνημονευμένα έχομε τα ονόματα στα στήθη μας από τα θρανία των Σχολείων. Αποτυπωμένες έχομε τις μορφές τους στα μάτια μας από τις αναρτημένες επάνω από την έδρα του δασκάλου λιθογραφίες. Ο Κανάρης με το δαυλό του πυρπολητή. Ο Μιαούλης με το τηλεσκόπιο του Ναυάρχου. … Ο Κολοκοτρώνης με την περικεφαλαία. … Η Μπουμπουλίνα ολόρθη κατάπρυμα στο καράβι της … .
... Όμως το Πάνθεον είναι πράγματι πλήρες ; Δεν λείπει στ’ αλήθεια κανείς ;
Απουσιάζει ο Άγνωστος Στρατιώτης ! Και η απουσία του δεν επιτρέπει να ολοκληρωθή η επιμνημόσυνη ιεροτελεστία …
... πλανώνται αθόρυβα, απαραπόνετα, αδιαμαρτύρητα, οι σεμνές Σκιές των Αφανών Ηρώων, των Ανώνυμων Μαρτύρων. Πλανάται το μέγα πλήθος της φασματικής Στρατιάς, που συγκροτούν οι απολησμονημένοι του Θρύλου, οι ακατάγραφοι της Ιστορίας.
Στην πανίερη αυτή αφανή Κρύπτη του Πανθέου μας χρέος μας είναι να προσέλθουμε σήμερα και να προσκυνήσουμε ευλαβικά το ανεπίγραφο κενοτάφιο Εκείνων που δικαιούνται το παν γιατί αρκούνται στο τίποτα ! …
… Όταν ατενίζουμε έκθαμβοι τον ουράνιο θόλο της νεώτερης Ελληνικής Ιστορίας όσο και αν μας μαγεύουν τα αποκρυσταλλωμένα άστρα των επώνυμων ηρώων της, άλλο τόσο πρέπει να μας συγκινή το αντίκρυσμα του διάχυτου Γαλαξία των Αφανών Ηρώων …
… Προς τον απροσπέλαστον αυτόν Γαλαξία ας υψώσουμε τη σκέψι μας και τη συνείδησί μας, ας υψώσουμε το σεβασμό μας και την ευγνωμοσύνη μας … ”
*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-*-
Θα ήθελα να κλείσω αυτό το άρθρο – αφιέρωμα στους Αφανείς Ήρωες της Πατρίδας μας, με τα παρακάτω λόγια του Charles de Gaulle :
“Πατριωτισμός είναι όταν η αγάπη για τους δικούς σου ανθρώπους έρχεται πρώτη. Εθνικισμός είναι όταν το μίσος για τους άλλους έρχεται πρώτο”
Χρόνια Πολλά στην Πατρίδα μας.
Χρόνια Πολλά απανταχού της Γης Έλληνες !!!
ΠΗΓΕΣ :
- Ψηφιακό Αποθετήριο της Ακαδημίας Αθηνών/bitstream for : 13984 – 18622.pdf
- Τάσου Δ. Καψιδέλη “Η ΛΗΜΝΟΣ ΣΤΟΝ ΑΓΩΝΑ ΤΟΥ 1821” – Σύλλογος Προς Διάδοσιν Ωφέλιμων Βιβλίων – ΑΘΗΝΑ 1986
- Θεόδωρου Μπελίτσου “Λήμνιοι Αγωνιστές του Εικοσιένα” Nέα Σμύρνη – Γενάρης 2021 – Ηλεκτρονική Έκδοση (e-book).
