Λήμνος – Δημογραφικά – Φυσικά – Γεωμορφολογικά Στοιχεία

04 ΟΚΤΩΒΡΙΟΥ 2023

Ο πλανήτης μας είναι γεμάτος φυσικές ομορφιές. Κάθε τόπος είναι ξεχωριστός, διαφορετικός και έχει την μοναδικότητά του. Θα ήταν λάθος να συγκρίνουμε μεταξύ τους τη φυσική ομορφιά και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά αυτής της μοναδικότητας του κάθε τόπου με οποιονδήποτε άλλον.

Έτσι και η Λήμνος.

Δεν υπάρχει παρόμοια ομορφιά σε όλο το Αιγαίο ή και τον πλανήτη ολόκληρο, γιατί απλά η Λήμνος είναι ιδιαίτερη και μοναδική.

Όμως, η διαφορετικότητα και η μοναδικότητα της Λήμνου δεν έχει να κάνει μόνο με τη φυσική ομορφιά του τόπου. Το νησί της Λήμνου (και αυτό θεωρώ δεν είναι υπερβολή του γράφοντος) αποτελεί, πέρα από οτιδήποτε άλλο, μια “κιβωτό” ιστορίας και πολιτισμού, η οποία καλύπτει, αδιάλειπτα και αποδεδειγμένα, την περίοδο από τη Μέση Νεολιθική εποχή, δηλαδή από την 5η χιλιετηρίδα π.Χ., μέχρι και σήμερα.

Το “ιστορικό ημερολόγιο” της Λήμνου είναι “ογκώδες” και κατάστικτο από ημερομηνίες, περιόδους και γεγονότα, που δεν συναντώνται εύκολα σε άλλη περίπτωση και τα οποία έχουν διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο στην ιστορική, πολιτιστική και οικονομική εξέλιξη της Πατρίδας μας, της ευρύτερης περιοχής του Αρχιπελάγους, αλλά και γενικότερα.

Το ηφαιστειογενές νησί της Λήμνου ανήκει στο Νομό Λέσβου, της Περιφέρειας του Βορείου Αιγαίου. Βρίσκεται ανάμεσα στη Σαμοθράκη, την Ίμβρο, τη Λέσβο και τη χερσόνησο του Άθω (Άγιο Όρος).

Σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής (ΕΛΣΤΑΤ), ειδικότερα δε, όπως προκύπτει από το με ημερομηνία 29-12-2022 και με αριθ. πρωτ. 9429/Β4-2116 έγγραφο της αρχής αυτής, με ΘΕΜΑ : “Αποτελέσματα της Απογραφής Πληθυσμού-Κατοικιών έτους 2021 που αφορούν στο Νόμιμο Πληθυσμό (δημότες) της Χώρας“, ο πληθυσμός της Λήμνου, ανά δημοτική ενότητα είναι :

55 ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΛΗΜΝΟΥ 15.841

5501 ΔΗΜΟΣ ΛΗΜΝΟΥ 15.352

550101 ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΜΥΡΙΝΑΣ 6.838
550102 ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΑΤΣΙΚΗΣ 2.400
550103 ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΜΟΥΔΡΟΥ 3.954
550104 ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΝΕΑΣ ΚΟΥΤΑΛΗΣ 2.160

Θα πρέπει να διευκρινιστεί ότι, η διαφορά μεταξύ του αριθμού των 15.841 κατοίκων της όλης περιφερειακής ενότητας Λήμνου, εν σχέσει με τους 15.352 του Δήμου Λήμνου προκύπτει εδώ, διότι στον παραπάνω πίνακα δεν έχει περιληφθεί ο Δήμος Αγίου Ευστρατίου, της αυτής περιφερειακής ενότητας, του οποίου ο πληθυσμός απογράφηκε, το έτος 2021, στους 489. Τα παραπάνω στοιχεία μπορείτε να τα δείτε αναλυτικότερα, όπως έχουν δημοσιευτεί στο Φύλλο Εφημερίδας της Κυβερνήσεως (Τεύχος Β΄ – αριθ. φύλλου 6951 – 30-12-2022). Έτσι, προκύπτει ότι, στη Λήμνο η πυκνότητα του πληθυσμού ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο είναι 36,8 κάτοικοι ανά km².

Κάθε τόπος βρίσκεται στη “γωνία της συμβολής δύο δρόμων”, οι οποίοι στην επιστήμη ονομάζονται “γεωγραφικό μήκος” και “γεωγραφικό πλάτος”. Τα ειδικότερα λοιπόν αυτά στοιχεία του νησιού της Λήμνου, δηλαδή οι αποκαλούμενες γεωγραφικές συντεταγμένες είναι :

Γεωγραφικό πλάτος: 38.4733, Γεωγραφικό μήκος: 25.9111 38° 28′ 24″ Βοράς, 25° 54′ 40″ Ανατολή.

Η Λήμνος είναι το όγδοο μεγαλύτερο νησί στην Ελλάδα, με έκταση 477,27 τετραγωνικά χιλιόμετρα (ή αλλιώς 47.727 εκτάρια) και είναι το τέταρτο νησί σε μήκος ακτών με 310 χιλιόμετρα και πάνω από 100 παραλίες.

Στη Λήμνο, η μέση μηνιαία ηλιοφάνεια είναι υψηλή (227,8 hr), η μέση βροχόπτωση χαμηλή αλλά η σχετική υγρασία περί το 75%. Η μέση ετήσια θερμοκρασία από τις χαμηλότερες στα ελληνικά νησιά και οι συνθήκες καύσωνα πολύ σπάνιες. Το κλίμα δηλαδή του νησιού χαρακτηρίζεται ως μεσογειακό.

Τα εδάφη στη Λήμνο είναι ηφαιστειογενή, λεπτόκοκκα & βαθειά, πλούσια σε μεταλλικά στοιχεία & κάλιο. Η Λήμνος ήταν γνωστή από αρχαιοτάτων χρόνων για τα εκλεκτά κρασιά της, αλλά και για όλα τα υπόλοιπα προϊόντα της γης της (σιτηρά κ.α.).

Ο Όμηρος αναφέρει στην Ιλιάδα ότι, κατά τη διάρκεια του Τρωϊκού πολέμου οι Αχαιοί έδιναν πολύτιμα αγαθά τους, με σκοπό να τα ανταλλάξουν με το περίφημο κρασί της Λήμνου.

Το πλέον εμβληματικό στοιχείο του αγροτικού τοπίου της Λήμνου, το κύτταρο που οργανώνει το γεωργοκτηνοτροφικό σύστημα του νησιού, είναι αναμφίβολα η μάντρα. Η πυκνότητα των μαντρών και ο τρόπος οργάνωσης των καλλιεργειών και των βοσκοτόπων γύρω τους, συνέβαλαν στην ιδιαίτερη βιοποικιλότητα του νησιού και στη διαμόρφωση της τοπικής οικονομίας στην οποία στηρίχθηκε διαχρονικά η επιβίωση των Λημνιών.

Σε αντίθεση με άλλα μεγάλα νησιά του Αιγαίου, οι υψομετρικές διαφορές και τα μέγιστα υψόμετρα είναι μικρά (μέγιστο υψόμετρο 429 μ.). Το ήπιο αυτό ανάγλυφο οφείλεται κυρίως στην απουσία ασβεστολιθικών πετρωμάτων από το μεγαλύτερο μέρος του νησιού και στην κυριαρχία των ηφαιστειακών, σχιστολιθικών και ψαμμιτικών πετρωμάτων. Το κλίμα της περιοχής είναι κυρίως ημίξηρο, με μέση τιμή ετησίων κατακρημνισμάτων τα περίπου 500 χλσ.. Οι άνεμοι είναι συχνά δυνατοί, κατά βάση με κατεύθυνση Β ή ΒΑ και συμβάλλουν στο ημίξηρο κλίμα του νησιού.

Η Λήμνος είναι ένα νησί που παρουσιάζει ιδιαίτερο βιογεωγραφικό, βιοκλιματικό και, συνεπώς, οικολογικό ενδιαφέρον. Βρίσκεται νότια της Τάφρου (ρήγμα) της Βόρειας Ανατολίας και εντός της ισοβαθούς των 100 μέτρων από τις ακτές της Μικράς Ασίας. Αυτό σημαίνει ότι κατά το Τελευταίο Μέγιστο Παγετώδες, περίπου 21.500 χρόνια πριν, όταν η στάθμη της θάλασσας βρίσκονταν περίπου 120 μέτρα χαμηλότερα από τη σημερινή, η Λήμνος, μαζί με την Ίμβρο και την Τένεδο, ήταν ενωμένη με τη Μικρά Ασία σαν ένα ενιαίο χερσαίο τμήμα, ενώ ταυτόχρονα ήταν αποκομμένη από τη Βόρεια Ελλάδα, λόγω του ρήγματος του Β. Αιγαίου (Strachinis & Roussos, 2016).

Στη μεταγενέστερη γεωγραφική θέση της, η Λήμνος βρίσκεται αρκετά απομονωμένη, τόσο από ηπειρωτικές περιοχές, όσο και από τα γειτονικά της νησιά (Λέσβο, Σαμοθράκη και Ίμβρο), αποτελεί δε το πιο βορινό από τα νησιά του Βορείου Αιγαίου.

Για τα παραπάνω στοιχεία, σχετικά με τη βιοποικιλότητα και το έδαφος της Λήμνου, μπορείτε να ενημερωθείτε αναλυτικά από τη δράση – μελέτη του Μεσογειακού Ινστιτούτου για τη Φύση και τον Άνθρωπο και το “terra lemnia project” του με ΘΕΜΑ : ΤΟ ΦΥΣΙΚΌ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΤΗΣ ΛΗΜΝΟΥ ΜΕ ΕΜΦΑΣΗ ΣΤΗ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ ΚΑΙ ΤΟ ΕΔΑΦΟΣ – ΔΡΑΣΕΙΣ ΚΑΤΑΓΡΑΦΗΣ ΕΙΔΩΝ ΚΑΙ ΕΔΑΦΙΚΩΝ ΠΑΡΑΜΕΤΡΩΝ – ΜΑΡΤΙΟΣ 2020.